İslam Ahlakında Cidal ve Mirâ: Tartışma ve Çekişmenin Tehlikeleri

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

İslam ahlakında “cidal” ve “mirâ”; hakikati ortaya çıkarmak amacından uzak, nefsani arzularla, üstün gelme hırsıyla veya muhatabı mağlup etme niyetiyle yapılan lüzumsuz tartışma, münakaşa ve çekişmeleri ifade eder. Kalpleri katılaştıran, sevgi bağlarını koparan ve hidayetten sapmaya sebep olan bu tutum, Hz. Peygamber (s.a.v.) tarafından şiddetle nehyedilmiştir.

Konuyla İlgili Hadis-i Şerifler ve Açıklamaları

1. Sapmanın ve İhtilafın Kaynağı Olarak Cedel

Ebû Ümâme radıyallahu anh’den rivayet edildiğine göre Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur:

“Bir kavim, içinde bulunduğu hidayetten sonra sapıttı ise bu, mutlaka cedel sebebiyle olmuştur.”

(Tirmizî, Tefsîr, Zuhruf 3250; İbn Mâce, Mukaddime 7)

Resûlullah (s.a.v.) bu sözünün ardından şu ayet-i kerimeyi okumuştur:

“Onlar: ‘Bizim ilahlarımız mı yoksa O mu daha iyidir?’ dediler. Sana böyle söylemeleri, sırf tartışmaya girişmek içindir. Onlar şüphesiz münakaşacı bir millettir.” (Zuhruf, 58)

2. Tartışmayı Terk Edene Cennet Müjdesi

Ebû Ümâme radıyallahu anh’den rivayet edildiğine göre Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur:

“Kim haksız olduğu bir münakaşayı terk ederse kendisine cennetin kenarında bir ev kurulur. Haklı olduğu halde münakaşayı terk edene de cennetin ortasında bir ev kurulur.”

(Tirmizî, Birr 58; Ebû Dâvûd, Edeb 8; İbn Mâce, Mukaddime 7)

3. Kutsal Değerler ve İnanç Esaslarında Tartışmanın Tehlikesi

Ebû Hüreyre radıyallahu anh’den rivayet edildiğine göre Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur:

“Kur’an hakkında münakaşa küfürdür (gerçeği örtmektir/tehlikeli bir sapmadır).”

(Ebû Dâvûd, Sünnet 5)

Yine kader konusunda sahabelerin tartıştığını gören Hz. Peygamber (s.a.v.) son derece öfkelenmiş ve şöyle buyurmuştur:

“Bununla mı emredildiniz, yoksa ben size bunun için mi gönderildim? Bilin ki, sizden öncekileri dinî meselelerdeki münakaşalarının çokluğu ve peygamberleri hakkında düştükleri ihtilaflar helak etmiştir.”

(Tirmizî, Kader 1; İbn Mâce, Mukaddime 10)

4. Allah’ın En Çok Buğzettiği Kimse

Hz. Âişe radıyallahu anhâ’dan rivayet edildiğine göre Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur:

“Allah’ın en ziyade buğzettiği erkek, şiddetli düşmanlık yapan hasımdır (amansız tartışmacıdır).”

(Buhârî, Ahkâm 34; Müslim, İlim 5; Tirmizî, Tefsîr, Bakara 2980)

5. Sükûtun Hikmeti ve Meleklerin Desteği

İbnü’l-Müseyyeb rahimehullah anlatıyor:

Resûlullah (s.a.v.) ashabıyla otururken bir adam Hz. Ebû Bekir’e hakaret etti. Hz. Ebû Bekir sükût etti. Adam ikinci kez tekrarladı, yine sükût etti. Üçüncüde karşılık verince Hz. Peygamber (s.a.v.) kalkıp yürüdü. Hz. Ebû Bekir: “Ey Allah’ın Resûlü, yoksa bana darıldınız mı?” diye sorunca şöyle buyurdu:

“Hayır, ancak gökten bir melek inmiş, sana söylediklerini yalanlıyordu. Sen intikamını alınca melek gitti, şeytan geldi. Bir yere şeytan oturdu mu ben orada duramam.”

(Ebû Dâvûd, Edeb 49)

Cidal ve Mirâdan Uzağa Durmanın Hayatımıza Yansımaları

1. Kalp Huzuru ve Dostluğun Korunması: İbn Abbas (r.a.)’ın ifade ettiği gibi; münakaşanın hikmeti anlaşılmaz, kırgınlığı ve sıkıntısı eksik olmaz. Nefsi tatmin etmek için yapılan tartışmalar dostlukları bitirir.

2. Haklıyken Bile Müsamaha Göstermek: Kendi haklılığını kanıtlama hırsından vazgeçip sükût edebilmek, olgun bir imanın ve yüksek bir ahlakın göstergesidir.

3. Zaman ve Enerji Tasarrufu: Faydasız tartışmalar zihni yorar ve insanı amelden, ilimden ve faydalı işlerden alıkoyar.