İslam dininde evlilik kurumu kutsal kabul edilmekle birlikte, kaçınılmaz durumlarda boşanma (talak) belirli kurallara ve iddet sürelerine tabi tutulmuştur. Sahih-i Buhari ve Sahih-i Müslim’in ittifak ettiği (el-Lü’lüü ve’l-Mercan) rivayetler, boşama usulünü, eşlerin haklarını ve vefat sonrasındaki iddet hükümlerini detaylarıyla açıklamaktadır.
Boşanma (Talak) Usulü ve Zamanı
İbn Ömer (r.a.) eşini hayızlı iken boşadığında, Hz. Peygamber (s.a.v.) Hz. Ömer’e şöyle buyurmuştur:
“Abdullah’a söyle karısını geri alsın. Sonra kadın temizlenip tekrar hayız görüp de tekrar temizleninceye kadar ona yaklaşmasın. Bundan sonra artık isterse nikâhında tutar, dilerse tekrar bir araya gelmeden önce onu boşar. İşte kadının bu temizlenme müddeti, Allah’ın emrettiği iddet müddetidir.” (No: 2675)
| Konu ve Durum | Peygamberimizin (s.a.v.) Hükmü ve Sünneti | Sahih-i Müslim No |
| Sünnete Uygun Boşama | Kadın temizlenme döneminde iken ve ilişki gerçekleşmeden boşanmalıdır. | No: 2675 |
| Eşleri Muhayyer Bırakmak | Eşlere boşanma ile dünya/ahiret tercihi sunulması (Tahyir). | No: 2696 / 2698 |
| Helali Haram Kılmak | Kişinin eşini kendine haram kılması yemin sayılır ve kefaret gerektirir. | No: 2692 / 2694 |
| Hamile Kadının İddeti | Eşi vefat eden hamile kadının iddeti doğum yapmasıyla sona erer. | No: 2728 / 2729 |
Hz. Ömer’in (r.a.) Tahkiki ve Ashabın Hürmeti
Hz. Peygamber’in (s.a.v.) eşlerinden bir süre ayrı kaldığı dönemde (İla hadisesi), insanların “Peygamber hanımlarını boşadı” söylentisi üzerine Hz. Ömer (r.a.) bizzat Efendimizin huzuruna çıkmıştır. Mescitteki bilgi kirliliğini önleyen Hz. Ömer, boşanmanın gerçekleşmediğini öğrenmiş ve Müslümanlara müjdelemiştir (No: 2704).
İddet Süresi ve Kadınların Yas Tutma Adabı
Eşi vefat eden veya boşanan kadınların iddet süreleri ve bu süreçteki sorumlulukları hadis-i şeriflerde açıkça belirtilmiştir:
Eş İçin Yas Süresi: Eşi vefat eden kadın 4 ay 10 gün yas tutar. Bu süre zarfında süslenemez, dikkat çekici elbise giyemez, koku sürünemez ve sürme çekemez (No: 2730, 2739).
Diğer Yakınlar İçin Yas: Kadınların kocası dışındaki akrabaları (baba, kardeş vb.) için yas tutma süresi en fazla 3 gündür (No: 2731).
Hamile Kadınların Durumu: Sübeya Eslemiye (r.ah.) örneğinde olduğu gibi, eşi vefat eden hamile kadın doğum yaptığı andan itibaren iddetini tamamlamış olur ve yeniden evlenebilir (No: 2728).