Sahih-i Müslim’de yer alan hadis-i şerifler; ahiret hayatı, kabir alemi, haşir meydanı, cehennemin dehşeti ve cennet nimetlerinin eşsiz güzellikleri hususunda İslam akidesinin temel esaslarını ortaya koymaktadır.
Cennet, insan aklının ve hayalinin ötesinde sonsuz nimetlerle donatılmıştır:
Sınırsız Güzellik ve Genişlik: Cennette hiçbir gözün görmediği, kulağın işitmediği ve insan kalbinden geçmeyen eşsiz nimetler hazırlanmıştır. Gölgesi yüz yıllık bir yürüyüş mesafesini aşan devasa ağaçlar ve boyu altmış mil olan inciden yapılmış hususi çadırlar cennet ehline tahsis edilmiştir.
Cennetliklerin Sureti ve Mertebeleri: Cennete ilk girecek zümre dolunay, sonrakiler ise gökteki en parlak yıldız suretinde ışıldayacaktır. Cennetlikler, yüksek köşklerdeki makamları gökyüzündeki yıldızları izler gibi seyredecektir. Ayrıca cennete giren her mümin Hz. Âdem’in boyu olan altmış arşın heybetinde girecektir.
Cennetin En Büyük Nimeti (Allah’ın Rızası): Cennet ehli tüm bu maddi ihsanlara kavuştuktan sonra Cenâb-ı Hak kendilerine rıdvanını (hoşnutluğunu) helal kılacak ve ebediyen kendilerine gazap etmeyeceğini müjdeleyecektir.
Ahiret ikazları çerçevesinde cehennem ateşi ve haşir günü durumları gözler önüne serilmektedir:
Dünya Ateşi ile Mukayese: Dünya ateşi, cehennem ateşinin şiddet açısından yetmişte biri mesabesindedir. Cehennem ahiret günü “Daha var mı?” diyerek dolmak isteyecek, kâfirler ise çekecekleri azabın dehşetine uygun manevi ve cismani boyutlarda cezalandırılacaktır.
Ölümün Öldürülmesi ve Ebedilik: Kıyamet günü ölüm, cennet ile cehennem arasında alaca bir koç suretinde getirilip boğazlanacaktır. Artık her iki grup için de ölüm tamamen ortadan kalkacak, ebedi hayat başlayacaktır.
Cennet ve Cehennem Ehlinin Vasıfları: Dünyada zayıf, mütevazı ve takva sahibi olanlar cennet ehli arasında yer alırken; gururlu, kibirli, katı yürekli ve zalim kimseler cehennem ehline dâhil olacaktır.
Ölümle başlayan ahiret yolculuğunun safhaları hadislerde şöyle bildirilmiştir:
Kabir Alemi ve Sorgu: İnsan kabre konulduğunda gelen iki melek (Münker ve Nekir) tarafından sorgulanır. İmanında sadık olan kimse Rabbinin ve Peygamberinin şahitliğiyle kabrinde cennet makamını görür; kâfirler ve münafıklar ise azap olunur.
Yalınayak ve Çıplak Haşir: İnsanlar mahşer meydanında yalınayak, çıplak ve sünnetsiz olarak toplanacaktır. O günün dehşetinden kimse başkasına bakacak durumda olmayacak, insanlar amellerinin ağırlığına göre ter içinde kalacaktır.
Kolay Hesap ve Arz: Kolay hesap sırf amellerin sunulması (arz) demektir. Hesabı ince detayına kadar tartışılan her kimse azaba uğrayacaktır.