News
News
İslam hukukunda hibe ve bağış, toplumsal dayanışmayı ve sevgiyi artıran önemli mülkiyet devri yolları arasındadır. Sahihayn’da (Buhari ve Müslim) yer alan hadis-i şerifler; yapılan bağışın geri alınmaması, evlatlar arasında adalet gözetilmesi ve ömür boyu tahsis edilen (umra) malların hukuki statüsünü net bir şekilde belirlemiştir.
Bağıştan ve Sadakadan Dönme Yasağı
Hz. Ömer (r.a.) cihad için bağışladığı bir atın bakımsız kaldığını görünce, onu ucuz fiyata satın almak hususunu Efendimize sormuş ve şu cevabı almıştır:
“O atı satın alma ve bağışladığın şeyi geriye alma. Çünkü bağışladığı şeyi geriye alan, kustuğunu yiyen köpek gibidir.” (No: 3044, 3046)
İslam ahlakında verilen bir hediyeden, satılan sadakadan veya hibeden vazgeçmek en ağır benzetmelerle menedilmiştir (No: 3048, 3050).
| Konu ve İçerik | Hadis-i Şerif Hükmü ve Açıklaması | Sahih-i Müslim No |
| Hibe ve Sadakayı Geri Alma | Yapılan hibe veya verilmiş sadakadan geri dönmek kesinlikle yasaktır. | No: 3044 / 3050 |
| Evlatlar Arasında Adalet | Çocuklardan sadece birine hibe yapmak haksızlıktır; eşit davranılmalıdır. | No: 3052 |
| Umra (Ömür Boyu) Hibe | Birine yaşamı boyunca verilen mal, alanın mülkü olur ve mirasçılarına geçer. | No: 3062 / 3073 |
Evlatlar Arasında Ayrım Yapmama İlkesi
Numan b. Beşir (r.a.) rivayetinde; babası Beşir, oğullarından sadece birine köle bağışlamak istediğinde Hz. Peygamber (s.a.v.) ona: “Her çocuğuna bunun gibi bir hibe yaptın mı?” diye sormuş, “Hayır” cevabını alınca “Öyle ise bu oğluna verdiğini geri al” buyurarak evlatlar arasında adaletin gözetilmesini emretmiştir (No: 3052).
Umra (Ömür Boyu Bağış) Hükmü
Cahiliye devri geleneklerinin aksine, bir kimseye “hayatta olduğun sürece senin olsun” denilerek yapılan hibe (umra), mülkiyet olarak bağışlanan kişiye geçer. Bağışlayan kişi bu malı geri alamayacağı gibi, alan kişinin vefatı halinde bu mal mirasçılarına intikal eder (No: 3062, 3073).
