" />
News
News
İBRAHİM FAİK BAYAV
Sosyal hayatta yön bulma ve gelişme isteniyorsa, yön bulduran ve geliştiren bir güce ihtiyaç duyulur.
Her gücü olan, topluma yön göstermeyi ve sosyal hayatı geliştirmeyi becerebilir mi? Leyl Suresi’ndeki şu ayete baktığımızda cevabı bulabileceğiz:
Leyl Suresi on ikinci ayet: ”İnne Aleyna le’l-hüda”.
Bu ifade Türkçeye ”Doğru yolu göstermek bize aittir” şeklinde çevriliyor. Yani, Hazreti Muhammed’e ‘resullük’ görevi veren güç kim ise, doru yolu göstermek ona ait.
Sure’nin önceki ayetlerinde, faaliyet alanındaki iş çeşitliliği konu edilmişti. İşlerin rastgele değil, bilerek ya da tecrübe edilerek yapılması önemsenmişti. On ikinci ayet, yapılacak işlerin de kural dairesinde olması gerektiğine dikkat çekiyor. Mesela, çalışma zamanı ve süresinden tutun, kadın ve erkeklerin aile oluşturma safhalarına kadar, tüm ilişkiler için kurallar oluşturulacaktır. Burada görev akil insanların üzerindedir. ‘İnne Aleyna’ kelimesi, topluma ya da ülkeye o an hakim olan gücü tanımlar.
‘Hüda’ اَلْهُدى ne demektir?
Türkçeleşen bu terim Türkçe sözlükte Allah’ın isimlerinden bir isim olarak gösteriliyor. Yani, topluma o yol gösterir, o hidayete erdirir. Toplum bireyleri ondan gelen talimatları dinlediğinde ve uyguladığında, gelişmenin… belki medeni olmanın usulünü bilecektir.
Arapça Türkçe lügatte ise ‘hüda’ terimi, yol, taat, hidayet ve doğru yol şeklinde belirtilmiş. Fakat burada irşad etme hareketini yaptıran ‘hedeye’ هَ دَ ىَ fiili öne çıkıyor. Yani, sosyal düzeni oluşturan kural, her kafasına esenin isteğiyle olmayacaktır. Kural, ülke içinde belirli grup ve şirket için de olmayacaktır. Faaliyet alanları değişik olduğunda, her branş için konan kural, o alan içindeki her kesi bağlar.
Hazreti Muhammed’i toplum düzeni için görevlendiren güç, hangi kuralın, ne zaman, hangi branşta konacağını ve işletileceğini biliyordu. Onun için ayette ”İnne Aleyna le’l-hüda” denmiş.
Leyl Suresi on üçüncü ayet: ”Ve inne lena le’l-ahirete ve’l-ula”.
Bu ifade Türkçeye ”Ahiret de dünya da bizimdir” şeklinde çevriliyor. Ne demek olduğunun anlaşılabilmesi için anlamını genişletelim:
Hamdi Yazır, bu ayet ifadesini ‘‘Ve her halde sonu da bizim önü de bizim” şeklinde Türkçeye çevirmiş… Edip Yüksel ise ”Sonu da ilki de biz kontrol ederiz” şeklinde Türkçeye çevirmiş.
‘Ula’ اَلْاولى ve ‘Ahiret’ اَلْاخِرَةَ terimleri, fıkıh babında, ölüm önsesi ve ölüm sonrası şeklinde işleniyor. Halbu ki, iki terim de ölüm öncesi zamana aittir. Faaliyet safhası ile faaliyetin getirdiği sonuç safhası ‘ula’ ve ‘ahiret’ şeklinde tanımlanır.
Bu ifadeler ve tanımlamalar, bulunulan andan itibaren, sonuca götüren tüm safhalarda işleyen bir sistemin varlığını belirtir. Kural dışılık, anında kaydedilecektir. Her bireyin ya da grubun faaliyeti son safhada ona göre değerlendirilecektir. Kurala aykırılığın cezası sonraki ayette belirtiliyor:
Leyl Suresi on dördüncü ayet: ”Fe enzertüküm naran telezza”. Bu ifade, ”sizi acı veren ateşe karşı uyardım” şeklinde Türkçeye çevriliyor. Tabi, bu ‘acı veren ateş’ ifadesi benzetme oluyor. Kural dışı hareketle oluşan zararda fertlerin birbirine öfkelenecek olması ima ediliyor. Kural dışılıkla oluşacak zarar için kin duyulacaktır ve fitne meydana gelecektir. Azaba düşme ve düşürme eylemine doğru yol açılır.
‘Lazıye’ لَ ظِ ىَ fiili, ateş almak, tutuşmak olayını meydana getiriyor. Bu olay manevi hayata uyarlandığında, kural dışılıı ortaya çıkan fertlerin sorgulanma korkusuna düşeceği anlamında oluyor. Ayette kulanılan ‘telezza’ fiilidir. Birilerinin kural dışılığyla oluşan zarara karşı, içte oluşan öfke ateşini belirtir.
Şu bulunduğumuz zamanda, Holdinglerde ve holdinglere bağlı şirketlerde… Veya finans kurumlarında, kural dışı hareketlerin sonucu ortaya çıktığında, devlet gücünün kendini göstermesine dikkat ediliyor mu? Şirketlerin mal varlığına ve paralarına el konulduğu gibi, holding veya şirket yetkilileri toplanıp hapse tıkılıyor. Her kurum diğer kuruma ‘telezza’ anlamında kin ve nefret duymaya başlıyor.
İbrahim Faik Bayav
(03.03.2026 09:02)
Rahman Suresi 39 – 42: O gün Hangi İnsandan ve Cinden Günahı Sorulmaz?
Maide Suresi 116: Hazreti İsa’yı Niçin ‘İlah’ Bilmişler? İlah Ne Demektir?
Enam Suresi 112: Şeytanlar Nebilere Düşman… Şeytanlar Toplum İçinde…
Araf Suresi 159-160: (1) Musa, Onun Kavmi, Ümmet, Ayrışma, Adalet
Araf Suresi 44: İyi İnsanlarla Kötü İnsanların Mukayesesi
Araf Suresi 37: Zalim Kimdir? Zulmü Nasıl Durduruluyor?
Araf Suresi Ayet 11: Adem: Örnek İlk İnsan ya da İlk Toplum
Tevbe Suresi 23, 24: Kafirler Hukuk Kabul Etmez. Zalimdirler
Yunus Suresi’nde Arş. Gök ile Uzay Arasındaki Dam
Casiye Suresi’nde ‘Mülk Allah’ındır’ Ne Demek?
Kur’an Ayetinin Meali Anlaşılmaz Olmamalı
Adiyat Suresi’ndeki İşaretler
Hayvanlar Namaz Kılar
Seçim Sürecinde Hile İslamsızlıktır
A’raf Suresi, Ayet: 187
