" />
News
News
MEKİN ŞAHİN
Kurtuluş Savaşı öncesinde “Sis” adıyla bir vilayet olarak idari yapıda yer alan Kozan, Cumhuriyet’in ilanından sonra Adana’ya bağlı bir ilçe statüsüne dönüştürülmüştür. 1980 sonrası dönemde Kozan halkı ve yerel sivil toplum kuruluşları, tarihî kimliğin ve idari hakların iadesi anlamında yeniden il olma talebini gündeme getirmiştir.
Kurtuluş Savaşı yıllarında Anadolu’daki birçok yerleşim yeri, savaşın idari düzenlemeleri ve güvenlik politikaları doğrultusunda statü değişikliklerine uğramıştır. “Sis Vilayeti” olarak bilinen bugünkü Kozan da bu dönemde idari önem taşıyan bir merkezdi. Ancak Cumhuriyet döneminin yeniden yapılanma politikaları doğrultusunda 1926 yılında ilçe statüsüne düşürülerek Adana’ya bağlanmıştır. Bu durum, yerel halk tarafından tarihsel bir kayıp olarak algılanmış ve zamanla “yeniden il olma” fikri toplumsal
bir talep hâline dönüşmüştür.
Sis (günümüzdeki adıyla Kozan), Osmanlı döneminde sancak statüsünde önemli bir yönetim merkeziydi. Kilikya bölgesinin kuzeyinde, stratejik bir geçit konumunda bulunması nedeniyle askeri ve ekonomik bakımdan büyük önem taşımaktaydı.
Cumhuriyet’in ilanından sonra uygulanan “idari sadeleşme” politikası kapsamında küçük vilayetlerin sayısı azaltılmış, Sis de bu kapsamda 1926’da ilçe yapılmıştır. 1930’larda ismi “Kozan” olarak değiştirilmiştir.
Kozan halkının 1980 sonrası dönemde artan “il olma” talepleri, birkaç temel gerekçeye dayanmaktadır. Kozan, geçmişte il statüsüne sahip olması ve bölgesel idari merkez işlevi görmesi bakımından tarihî bir öneme sahiptir. Bu nedenle halk arasında “kaybedilen il kimliğinin iadesi” yönünde güçlü bir tarihsel aidiyet duygusu bulunmaktadır.
Kozan, günümüzde 130 bini aşan nüfusu, güçlü tarım ve sanayi altyapısı (özellikle narenciye, pamuk, ayçiçeği, mobilya ve gıda sanayi) ile birçok mevcut illerden daha yüksek bir ekonomik potansiyele sahiptir. İl olması durumunda çevre ilçelere (Feke, Saimbeyli, Tufanbeyli, İmamoğlu vb.) hizmet merkezi olma kapasitesine sahiptir.
Adana il merkezine yaklaşık 70 kilometre mesafede olan Kozan, coğrafi olarak Toros Dağları’nın eteklerinde bulunması nedeniyle kamu hizmetlerine erişimde güçlük yaşamaktadır. İl statüsü, bölgesel yönetim etkinliğini artıracaktır.
Kozan, bölgesel kültürün merkezlerinden biri olup, güçlü sivil toplum örgütlenmesi ve eğitim altyapısıyla dikkat çekmektedir. Bu kültürel canlılık, bağımsız bir idari kimliğin sürdürülebilmesi açısından önemli bir avantajdır.
Kozan Neden İl Yapılmadı? Kozan’ın bugüne kadar il yapılmamasının birkaç temel nedeni bulunmaktadır. Türkiye’de 1980 sonrası dönemde uygulanan merkezi yönetim politikaları, yeni illerin kurulmasını zorlaştırmıştır. Ankara’nın idari yetkilerini devretme konusundaki çekingenliği, yerel taleplerin karşılanmamasına neden olmuştur.
Yeni il kurulması kararları genellikle siyasi iktidarların bölgesel stratejileriyle ilişkilidir. Kozan’ın yeniden il yapılması yönündeki talepler çeşitli dönemlerde gündeme gelse de hükümetlerin siyasi öncelikleri arasında yer bulamamıştır.
Yeni il kurulması için belirlenen idari kriterler (nüfus, ulaşım, ekonomik büyüklük, kamu kurumları altyapısı) birçok kez esnek uygulanmış olsa da Kozan için resmî bir süreç başlatılmamıştır. Bu durum, siyasî irade eksikliğiyle açıklanabilir.
Adana gibi büyük ve stratejik bir ilin parçalanmasının, ekonomik ve yönetimsel açıdan dengeyi bozabileceği yönündeki kaygılar da Kozan’ın il yapılmamasında etkili olmuştur. Kozan’ın yeniden il olma talebi, sadece idari bir statü değişikliği değil, aynı zamanda tarihsel kimliğin ve bölgesel eşitliğin yeniden tesisi anlamı taşımaktadır. Kozan, nüfus, ekonomik güç ve kültürel kimlik açısından Türkiye’de il statüsünü hak eden yerleşim yerlerinden biridir. Ancak bu talebin karşılanabilmesi için güçlü bir yerel-siyasal birliktelik, merkezi yönetimle uyumlu bir strateji ve kamuoyu desteği gerekmektedir. Cumhuriyet’in 100. yılı sonrasında “idari adalet” kavramı yeniden gündeme alınırsa, Kozan’ın tarihî statüsüne kavuşması hem yerel kalkınmayı hem de bölgesel yönetim etkinliğini artıracaktır.
Kozan’ın yeniden il olması durumunda beklenen sosyoekonomik etkileri ne olabilir? Kozan’ın yeniden il statüsüne kavuşması, yalnızca bir idari değişiklik olarak değil, aynı zamanda bölgesel kalkınmayı tetikleyecek çok boyutlu bir dönüşüm olarak değerlendirilebilir. Bu dönüşümün ekonomik, toplumsal ve yönetsel düzeyde çeşitli etkiler doğurması beklenmektedir.
İl statüsü kazanılması, kamu yatırımlarının artmasına ve merkezi bütçeden ayrılacak payın yükselmesine neden olacaktır. Yeni kamu kurumları (valilik, emniyet, adliye, vergi dairesi vb.) ekonomik canlılık yaratacak; hizmet sektörü, konut, ulaşım ve ticaret alanlarında hareketlilik sağlayacaktır.
Kozan’ın mevcut tarımsal üretim gücü (özellikle narenciye, pamuk, ayçiçeği, zeytin) ve gelişen sanayi altyapısı, il olduktan sonra organize sanayi bölgesi yatırımlarıyla desteklenerek çevre ilçelerden işgücü çekebilecek düzeye ulaşabilir. Böylelikle Kozan, Adana’nın kuzeyinde bölgesel bir ekonomik merkez konumuna gelebilir.
Yeni idari yapı, kamu istihdamı ve özel sektör yatırımlarının artışıyla birlikte yerel iş gücüne önemli katkı sağlayacaktır. Özellikle genç nüfus için yeni istihdam alanlarının açılması, uzun süredir süregelen göç eğilimini tersine çevirebilir.
Kırsal bölgelerden Kozan’a yönelen iç göç, il statüsüyle birlikte kontrollü kentleşme sürecine dönüşebilir. Bu durum, çevre ilçelerde de nüfusun dengeli dağılmasına yardımcı olur. İl statüsü, eğitim ve sağlık alanlarında merkezî yatırımların artmasını sağlayacaktır. Üniversite veya fakülte kampüslerinin genişletilmesi, uzman hekimlerin atanması, yeni hastane ve eğitim kurumlarının açılması gibi gelişmeler beklenmektedir.
Ulaşım altyapısı açısından, Kozan-Adana karayolu ile Feke–Saimbeyli hattının iyileştirilmesi, il statüsünün getireceği bölgesel lojistik avantajları güçlendirecektir.
Kozan’ın il olması, halkın tarihsel kimliğine ve aidiyet duygusuna sembolik bir iade anlamı taşır. Bu gelişme, toplumsal özgüveni artıracak ve yerel kültürün yeniden görünürlük kazanmasına katkı sağlayacaktır.
Kültürel etkinliklerin (festival, sempozyum, tarihî miras projeleri vb.) kurumsal destekle sürdürülmesi, bölgenin turizm potansiyelini güçlendirecektir.
Kozan, il statüsü kazandığında Adana’nın kuzeyinde kamu hizmetlerinin daha hızlı, etkin ve erişilebilir biçimde yürütülmesi sağlanacaktır. Özellikle Toros Dağları eteklerindeki ilçeler (Feke, Saimbeyli, Tufanbeyli, İmamoğlu) için Kozan, bir “hizmet koordinasyon merkezi” rolü üstlenebilecektir.
Bu durum, bölgesel kalkınmada mekânsal adaletin sağlanmasına ve kamu yönetiminde verimliliğin artmasına katkı sağlayacaktır.
Kozan’ın yeniden il yapılması; ekonomik gelişim, kamu hizmetlerinde erişilebilirlik, bölgesel kimliğin güçlendirilmesi ve sosyal refahın artışı gibi çok boyutlu kazanımlar sağlayacaktır.
Cumhuriyet’in ikinci yüzyılında Türkiye’nin “yerinden yönetim” ve “idari denge” hedefleri çerçevesinde, Kozan’ın il statüsüne yeniden kavuşturulması hem tarihî bir borcun ödenmesi hem de bölgesel kalkınma açısından stratejik bir adım olacaktır.
Çağrımız Kozan belediye başkanı Mustafa Atlı ’ya! Yerel yönetimler hizmet verdiği kentin her açıdan yaşayan halkın yaşam koşullarını iyileştirir ve ileriye taşır. Kozan belediye başkanlığı öncülüğünde kurulacak komisyonlarla ve siyasi partinin ilçe başkanlarıyla uzun soluklu çalışmanın ilk adımını birlikte Ankara’da atmalısınız. Yapacağınız bu hizmetle Kozan tarihinin adı her zaman yaşayacak kişiler arasına gireceksiniz.
Sekosu Ecnebi!
Eski Çukurova Toprağı Verimlidir.
Demokrasi Kimin İçin (2)
Sözde Koca, Özde Küçük Beyinlere!
Türkiye Demokrasisi için Kooperatif gerçeği. (1)
Üç ayrı gurup ve Yeni Suriye Devleti
Korkma Çık Yola! Umuda Yolculuk Başlasın.
Yurtsever başı dik yürür!
Türkiye halkının iradesi ve devlet yönetim biçimi adına tartışalım. (1)
Fatih Kocaispir! Yüreğir’de arsa bırakmıyor. Satıyor!
CHP Dünyasına Çağrı! Değişim ve Dönüşüm
Sekomu Getir!
İŞİMİZ VAR
Kaç dilin, kaç rengin var. Banane!
İşçi Köylü El Ele!
