Fethullah-ı Verkânisî, 19. yüzyılda Anadolu’da yetişmiş büyük Nakşibendi velilerinden ve âlimlerindendir. Siirt’in Minar nahiyesine bağlı Verkânis köyünde doğan mübarek zat, ilmi tahsilini tamamladıktan sonra “Seydâ” namıyla tanınan Abdurrahmân Tâhî (Tâgî) hazretlerine intisap etmiş ve irşad icazeti alarak Bitlis bölgesinde büyük hizmetler ifa etmiştir.
Teslimiyet, İrşad ve Yetiştirdiği Halifeler
Fethullah-ı Verkânisî, tasavvuf yolundaki sadakati ve edebiyle öne çıkmıştır. Hocası Abdurrahmân Tâgî’nin oğlu Muhammed Ziyâüddîn-i Nurşînî’yi yetiştirme görevini üstlenmiş, Ona özel bir ihtimam göstererek irşad makamına hazırlamıştır.
İbretli Kardeş Hali: Kardeşi Şehmuz dünyaya yönelip zenginleşmesine rağmen kıtlık döneminde sefalet içinde vefat etmiş; Fethullah-ı Verkânisî ise rıza-i ilahiyi arayarak maddi ve manevi nimetlere mazhar olmuştur.
Önemli Talebeleri: En önde gelen halifelerinden biri hocasının oğlu Muhammed Ziyâüddîn-i Nurşînî, diğeri ise Mutki’nin Ûhin köyünde medfun bulunan kendi oğlu Alâüddîn-i Uhinî’dir.
Gönül Erbaplarına Tavsiyesi: Sohbetlerinde her daim “Akıllı kimsenin, mümkün olduğu kadar dünyadan yüz çevirmesi lazımdır” buyurarak talebelerini ahiret saadetine yönlendirmiştir.
Vefatı ve Geride Bıraktığı Miras
Vefat edeceğini önceden çeşitli işaret ve gaybi tecellilerle haber veren Fethullah-ı Verkânisî, 1899 (H.1317) yılında Bitlis’te vefat etmiştir. Son nefesine kadar Peygamber Efendimiz’in (s.a.v.) hayatını okumuş, sünnet-i seniyyeden taviz verilmemesini vasiyet etmiştir. Kabri Bitlis vilayet merkezindeki türbesindedir ve Nakşibendi adabını anlatan değerli bir risalesi bulunmaktadır.