Aile, bir çocuğun sağlıklı büyümesi ve gelişmesi için gerekli en önemli sosyal ortamdır. Çocuğun sağlıklı bir kişilik yapısı kazanmasında en büyük sorumluluk ise hiç şüphesiz anne ve babalara düşüyor.
Acıbadem Bursa Hastanesi Çocuk Eğitimi ve Gelişimi Uzmanı Pedagog Şebnem Çoban, aile içindeki etkileşimin çocuğun davranışlarını, duygularını ve hayata karşı tutumlarını doğrudan şekillendirdiğini belirtiyor. Çocuklarınızla kurduğunuz bağı güçlendirmek ve onların gelişimini desteklemek için her zaman kusursuz davranmaya çalışmak yerine; mükemmel değil mutlu anne baba olun felsefesini benimsemek gerekiyor.
Pedagog Şebnem Çoban, sağlıklı bir aile içi iletişim kurmanın ve çocukların benlik saygısını zedelemeden onları geleceğe hazırlamanın yollarını 5 temel adımda özetliyor:
Kişiler arası iletişimin başlaması ve sağlıklı şekilde sürdürülmesi için en önemli unsur dinlemektir. Yarım yamalak dinleyen birine bir şeyler anlatmak her insan için zordur; bu durum çocuklar için çok daha kırıcı olabilir.
Çocuğunuzu dinlerken tüm dikkatinizi ona verin. Bütün dikkatini çocuğuna yönelten ebeveynler, çocuklarının dertlerini çok daha kolay anlar. Çoğu zaman çocuğunuzun tek ihtiyacı, sizin bir çözüm üretmeniz değil; sadece susup onu anlayışlı bir şekilde dinlemenizdir.
Çocuklar kendilerine nasihat edilirken veya sorgulanırken yapıcı bir şekilde düşünmekte zorlanırlar. Sürekli ne yapması gerektiğinin söylenmesi, çocukta savunma mekanizmalarını harekete geçirir.
Pedagog Şebnem Çoban: “Çocuğunuzu dinlerken yumuşak bir tutum sergilediğinizde, onu kendi düşünce ve duygularını araştırmaya yöneltirsiniz. Böylece çocuğunuz, karşılaştığı sorunun çözümünü büyük olasılıkla kendi kendine bulacaktır.”
Yetişkinlerin dünyasında son derece küçük ve önemsiz görünen birçok olay, çocukların hassas dünyasında derin izler bırakabilir. Ne kadar iyi niyetli olursanız olun, çocuğunuzu olumsuz bir duygudan (üzüntü, öfke, korku) hızlıca sıyrılmaya zorlamak kendisini daha da kötü hissetmesine neden olur.
Bunun yerine, çocuğun yaşadığı duyguya saygı duyun, ona zaman tanıyın ve hissettiği duyguya birlikte bir isim vererek onu anladığınızı gösterin.
Açıklayıcı bir “ben mesajı”, çocuğun karşısındaki kişinin sınırlarını ve duygularını anlamasını kolaylaştırır. Ben dili, kişinin kendi duygu ve ifadelerini suçlayıcı olmadan, içtenlikle belirtmesidir. Bu iletişim dili, duyguların anında ve yapıcı şekilde aktarılmasını sağladığı için anneyi ve babayı rahatlatır; ev içinde öfke birikmesinin önüne geçer.
İletişimi Değiştirecek “Ben Dili” Örnekleri:
❌ “Neden böyle davranıyorsun?” yerine
c “Bu davranışına çok üzüldüm.”
❌ “Kardeşler kavga etmemelidir!” yerine
c “Kavga ettiğinizde çok üzülüyorum ve başım ağrıyor.”
Çocukla olumsuz ya da gergin bir deneyim yaşandığında onun kişiliğini, karakterini ve benliğini zedeleyici sıfatlar (yaramaz, tembel, beceriksiz vb.) kullanmak son derece sakıncalıdır.
Hatalı bir davranış karşısında çocuğun şahsını değil, sergilediği davranışı eleştirin. Onun kişisel benliğini besleyecek, geliştirecek ve kendisini güvende hissetmesini sağlayacak destekleyici ifadeler tercih edin.
Çocuk eğitiminde kusursuzluğu hedeflemek ebeveynler üzerinde ağır bir stres yaratır ve bu stres doğrudan çocuğa yansır. Kendinize yüklenmeyi bırakıp mükemmel değil mutlu anne baba olun düsturuyla hareket ettiğinizde, evinizdeki iletişimin çok daha yumuşak, sevgi dolu ve kalıcı olduğunu fark edeceksiniz.