" />
News
News
Çocuklar büyürken çevrelerinde olup biten her şeyi, duydukları tüm sesleri ve kelimeleri büyük bir merakla hafızalarına kaydederler. Özellikle 3-4 yaş dönemi, dil becerilerinin hızla geliştiği ve çocukların kendilerini sözel olarak ifade etmeye başladığı en heyecanlı evrelerden biridir.
Fakat bu dönemde afacanlar, sakıncalı kelimelerin cazibesine kapılarak duydukları kötü sözleri ve küfürleri de taklit edebilirler. Peki, ebeveynleri şoka sokan bu anlarda çocuklarda küfürlü konuşma nasıl engellenir? Klinik Psikolog İrem Fırat, ailelerin uygulayabileceği doğru yaklaşım modellerini anlatıyor.
Çocuklar genellikle söyledikleri kötü sözlerin veya küfürlerin ne anlama geldiğini bilmezler. Onları bu kelimeleri kullanmaya iten temel etkenler şunlardır:
Gözlem ve Taklit: Çocuklar anne-babalarını, arkadaşlarını, televizyondaki karakterleri veya trafikte sinirlenen ebeveynlerini model alırlar. Duydukları kelimelerin sosyal olarak kabul edilebilir olup olmadığını ayırt edemeden doğrudan taklit ederler.
Dikkat Çekme Arzusu (İlgisizlik): Eğer çocuk anne-babasından yeterli ilgiyi göremediğini düşünüyorsa, olumsuz da olsa dikkat çekmek ister. Küfür ettiğinde evde herkesin bir anda ona odaklandığını fark eden çocuk, sadece fark edilmek için bu davranışı tekrarlayabilir.
Duygularını İfade Edememe: 3-4 yaşındaki çocuklar kızgınlık, hayal kırıklığı veya üzüntü gibi güçlü duygularla nasıl baş edeceklerini bilemeyebilirler. Eğer aile içinde öfkesini kötü sözlerle dışa vuran bireyler varsa, çocuk da kızgınlığını bu yolla ifade etmeyi öğrenir.
Akranlarına Benzeme İsteği: Bu yaş grubu akran ilişkilerinden yoğun şekilde etkilenir. Arkadaş grubunda kabul görmek ve onlara benzemek için onların kullandığı uygunsuz kelimeleri seçebilirler.
Çocuğunun ağzından kötü söz duyan ebeveynlerin sıklıkla düştüğü iki uç hata vardır:
Aşırı Sert Tepki Vermek: Bağırıp çağırmak, cezalandırmak veya aşırı öfkelenmek, o kelimeyi çocuk gözünde “yasak ama çok güçlü” bir hale getirir. Çocuk, bu kelimenin anne-babası üzerinde büyük bir etki yarattığını görerek bunu bir güç silahı olarak kullanmaya başlayabilir.
Tepsikisiz Kalmak ya da Gülmek: Kelimeyi duyunca gülmek, sevimli bulmak veya görmezden gelmek davranışı pekiştirir. Çocuk bu sözün komik ve eğlenceli olduğunu düşünerek daha sık tekrarlar.
Klinik Psikolog İrem Fırat, çocukların argo ve küfürlü kelimeler kullanmasını önlemek için anne-babalara şu pratik adımları öneriyor:
Çocuğunuzu iyi gözlemleyin. Bu sözleri ne zaman ve hangi durumlarda söylüyor? İlgi çekmek için mi, öfkelendiği için mi yoksa sadece taklit mi ediyor? Sebebi bilmek, doğru müdahaleyi yapmanızı kolaylaştırır.
Çocuğunuzun sizi olumsuz davranışlarla sabote etmesini beklemeden onunla kaliteli zaman geçirin. İyi ve uygun davranışlar sergilediğinde onu takdir edin, “aferin” diyerek olumlu yönlerini pekiştirin. Kendini güvende ve değerli hisseden çocuk, dikkat çekmek için kötü sözlere sığınmayacaktır.
Kötü sözü ilk duyduğunuzda yüz ifadenizi düz tutun. Gülmeyerek ya da aşırı öfke patlaması yaşamayarak kelimenin büyüleyici etkisini kırın. Sakin ama kararlı bir ses tonuyla, “Bu kelime hoş bir kelime değil ve ailemizde bu tarz kelimeleri kullanmıyoruz” diyerek sınırınızı çizin.
Çocuğunuza, kızgınlığını veya isteklerini kötü sözler yerine nasıl daha uygun kelimelerle anlatabileceğini öğretin: “Şu an arkadaşına çok kızgın olduğunu biliyorum. Küfür etmek yerine ona ‘Bana böyle davranmandan hoşlanmıyorum’ diyebilirsin” şeklinde yönlendirmeler yapın.
Çocuklar bilgisayar oyunlarından, izledikleri videolardan ve çizgi filmlerden uygunsuz pek çok sözcük öğrenebilirler. Agresif içerikli, şiddet veya küfür barındıran yapımlardan onları uzak tutun. Televizyon ve tablet kullanımlarını yaşlarına uygun sınırlar içinde denetleyin.
Unutmayın; çocukların dil gelişiminde en önemli rehber sizsiniz. Kendi konuşma tarzınızda sakinliği ve nezaketi koruduğunuzda, çocuğunuz da zamanla olumsuz kelimeleri kelime dağarcığından tamamen silecektir.
Klinik Psikolog İrem Fırat
