Sipariş Maliyet Sistemi ve Sipariş Maliyet Kartı

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Sipariş maliyet sistemi, standart ürün üretimi yerine müşterilerin özel istek ve şartnamelerine göre (terzi usulü) üretim yapan veya farklı yapıda parti/lot bazlı imalat gerçekleştiren işletmelerde uygulanan maliyet hesaplama yöntemidir.

1. Sipariş Maliyet Sisteminin Temel Özellikleri

• Özel Üretim Yapısı: Mobilya üretimi, gemi inşası, özel makine imalatı, matbaa, inşaat ve reklamcılık gibi sektörlerde yaygın olarak kullanılır.

• Maliyetlerin Ayrıştırılması: Her sipariş (veya iş emri) birbirinden bağımsız bir maliyet nesnesi olarak kabul edilir.

• Maliyet Kartı Odaklılık: İmalat sürecinde ortaya çıkan direkt ilk madde ve malzeme, direkt işçilik ve genel imalat maliyetleri her bir sipariş için ayrı ayrı izlenir.

2. Sipariş Maliyet Kartı ve Oluşum Süreci

Sipariş maliyet sisteminin kalbini Sipariş Maliyet Kartı oluşturur. Üretime alınan her bir iş emri için açılan bu kart, o sipariş tamamlanana kadar yapılan tüm harcamaların biriktirildiği ana belgedir.

                    ┌─────────────────────────┐
                    │  SİPARİŞ MALİYET KARTI  │
                    └────────────┬────────────┘
                                 │
     ┌───────────────────────────┼───────────────────────────┐
     ▼                           ▼                           ▼
┌──────────────┐          ┌──────────────┐          ┌────────────────┐
│ İlk Madde    │          │ İşçilik      │          │ Genel İmalat   │
│ Malzeme Fişi │          │ Çalışma Kartı│          │ Giderleri      │
└──────────────┘          └──────────────┘          └────────────────┘
(Direkt Malzeme)          (Direkt İşçilik)         (Yükleme Oranları)

Kartın Oluşturulmasında Kullanılan Temel Belgeler:

• İlk Madde ve Malzeme İstek Fişi: Ambardan üretime çekilen ve doğrudan o siparişe ait olan direkt malzemelerin takibini ve kartın direkt malzeme sütununa işlenmesini sağlar.

• İşçilik Çalışma Kartı (Zaman Çizelgeleri): İşçilerin hangi sipariş üzerinde kaç saat çalıştığını gösterir ve direkt işçilik maliyetlerinin ilgili sipariş kartına aktarılmasını sağlar.

• Genel İmalat Maliyeti (GİM) Dağıtım Anahtarları: Doğrudan siparişle ilişkilendirilemeyen dolaylı giderler (elektrik, amortisman, usta başı maaşı vb.) önceden belirlenen yükleme oranlarına göre karta yansıtılır.

3. Genel İmalat Maliyeti (GİM) Sapmaları (Farkları) ve Muhasebeleştirilmesi

Üretim süresince Genel İmalat Maliyetleri genellikle bütçelenen (tahmini) yükleme oranları üzerinden siparişlere yüklenir. Dönem sonunda ise gerçekleşen (fiili) Genel İmalat Maliyeti ile bütçelenen maliyet karşılaştırılır ve aradaki sapma (fark) tespit edilir.

Sapma Türleri ve Muhasebe Kayıt Mantığı:

1. Olumsuz Sapma (Eksik Yükleme):

   • Durum: Fiili Maliyet $>$ Bütçelenen Maliyet

   • Anlamı: Siparişlere gerekenden daha az maliyet yüklenmiştir.

   • Kayıt: Aradaki eksik maliyet farkını tamamlamak için ilgili fark/GİM hesabı borçlandırılır.

2. Olumlu Sapma (Fazla Yükleme):

   • Durum: Bütçelenen Maliyet $>$ Fiili Maliyet

   • Anlamı: Siparişlere gerekenden fazla maliyet yüklenmiştir.

   • Kayıt: Gider fazlalığını düzeltmek ve maliyeti düşürmek için ilgili fark/GİM hesabı alacaklandırılır.

Detaylandırma Notu: Ortaya çıkan sapmalar dönemsel olarak Genel İmalat Maliyeti Fark Hesabı altında izlenebileceği gibi; işletmenin detay ihtiyacına göre Yarı Mamul – Üretim, Mamuller veya Satılan Mamul Maliyeti hesaplarına oranlanarak dağıtılabilir.