News
News
Aynı hammadde ve üretim sürecinden geçerek eş zamanlı olarak ortaya çıkan mamullerin yer aldığı üretim modellerine birleşik üretim denir. Petrokimya, süt ürünleri, et ve madencilik gibi sektörlerde birleşik üretim süreçleri sıklıkla uygulanır.
Birleşik Mamul: Birden fazla ürünün elde edildiği ortak üretim sürecinde ortaya çıkan ve ekonomik/satış değeri yüksek olan ana mamullerdir (Örn: Sütten elde edilen peynir ve tereyağı).
Yan Mamul: Birleşik üretim sürecinde ana mamullerin yanında kendiliğinden ortaya çıkan, ancak satış değeri ana mamullere kıyasla oldukça düşük olan ikinci derecedeki ürünlerdir (Örn: Peynir üretimi esnasında ortaya çıkan peynir altı suyu).
Birleşik Maliyet: Ürünlerin henüz birbirini izleyen süreçlerden ayrılmadığı ayrılma noktasına (split-off point) kadar ortaklaşa yapılan tüm malzeme, işçilik ve genel imalat harcamalarıdır.
Ayrılma noktasına kadar biriken birleşik maliyetlerin her bir mamule yüklenmesinde iki temel yöntem kullanılır:
Ortak maliyetler, mamullerin fiziksel büyüklüklerine (kilo, ton, litre, metre vb.) oranlanarak dağıtılır.
Uygulama: Her bir mamulün birleşik maliyet payını bulmak için; hesaplanan birim birleşik maliyet ile ilgili mamulün fiziksel miktarı çarpılır.
Ortak maliyetler, mamullerin ayrılma noktasındaki toplam satış değerleri (hasılat potansiyelleri) oranında dağıtılır.
Uygulama: İlgili mamule yüklenecek birleşik maliyet payı; dağıtım oranı ile o mamulün toplam satış değerinin çarpılmasıyla elde edilir.
Birleşik üretim süreci sonunda elde edilen ürünlerin muhasebeleştirilmesinde ürünün ekonomik değeri belirleyicidir:
| Ürün Türü | Muhasebe Hesabı | Açıklama |
| Birleşik Mamul (Ana Ürün) | 152 Mamüller Hesabı | Satış değeri yüksek olan esas ürünler bu hesapta borçlandırılarak izlenir. |
| Yan Mamul | 157 Diğer Stoklar Hesabı | Satış değeri düşük veya tali nitelikteki stoklar bu hesapta izlenir. |
