News
News
Hasan Can (1490 – 1567), Yavuz Sultan Selim Han’ın en yakın sırdaşı, sohbet arkadaşı ve Tâcü’t-Tevârih adlı eserin müellifi Şeyhülislam Hoca Sâdeddîn Efendi’nin babasıdır. Akkoyunlu ve Osmanlı saraylarında kurra hafızlığı yapmış İsfehanlı Hafız Mehmed Efendi’nin oğludur.
İran Seferi, Çaldıran Zaferi ve İstanbul’a Geliş
Hasan Can’ın babası Hafız Mehmed Efendi, Tebriz’de büyük alim Molla Kemâleddîn-i Erdebîlî’nin hizmetindeyken Şah İsmail’in Ehl-i Sünnet alimlerine ve halkına yaptığı zulümlere tanıklık etmiştir.
Çaldıran Zaferi ve Keşif: Molla Kemâleddîn-i Erdebîlî, Yavuz Sultan Selim’in Şah İsmail’i cezalandırmak üzere Allah tarafından görevlendirildiğini ve bu seferden galip çıkacağını müjdelemiştir.
İstanbul’a Davet: Çaldıran Zaferi’nin ardından Tebriz’e giren Yavuz Sultan Selim, güzel sesiyle tanınan Hafız Mehmed’i dinlemiş, hayran kalarak onu İstanbul’a götürmüştür. Babasının vefatının ardından oğlu Hasan Can, Sultan’ın en yakın dostu ve musahibi olmuştur.
Saraydaki Önemli Hadiseler ve Rüyalar
Hasan Can, Sultan Selim ile geçen birçok tarihi olayı ve manevi işareti bizzat aktarmıştır:
Mukaddes Emanetler ve Mısır Seferi Rüyası: Saray Ağası Hasan Ağa’nın gördüğü ve Hasan Can vasıtasıyla Padişaha iletilen rüyada, Hz. Peygamber’in sahabileriyle birlikte Mekke ve Medine’nin (Haremeyn) hizmetini Yavuz Sultan Selim’e devrettiği haber verilmiştir. Bu manevi işaret üzerine Mısır seferine karar verilmiştir.
Muhammed Bedahşî’nin Vefatı: Mısır seferi sırasında görülen bir rüyanın tabiri üzerine Sultan ile aralarında geçen diyalog, veli zatın tam da rüya gecesi vefat ettiğinin anlaşılmasıyla son bulmuş ve Hasan Can Padişah tarafından ihsanlarla ödüllendirilmiştir.
Yavuz Sultan Selim’in Son Anları ve Hasan Can’ın Vefatı
Yavuz Sultan Selim’in 1520 yılında Çorlu yakınlarındaki Sırt köyünde vefatı sırasında yanındaki tek isim Hasan Can’dır. Padişahın sırtında çıkan şirpençe (çıban) hastalığı sürecinde hizmetini aksatmamış, son nefesinde kendisine Yasin-i Şerif okuyarak şehadet getirmesine refakat etmiştir.
Kanuni Sultan Süleyman döneminde Enderun’da dersler veren Hasan Can, 1567 (H. 974) yılında Bursa’da vefat etmiştir. Kabri, Yeşil Türbe (Çelebi Sultan Mehmed Türbesi) önünde yer almaktadır.
