Bir Mamulün Maliyetini Oluşturan Öğeler ve Maliyet Sistemleri

ABONE OL

News

Eylül 1, 2026 16:00

BEĞENDİM

ABONE OL

News

Maliyet muhasebesinde bir mamulün maliyetini oluşturan ögeler, üretim hacmiyle olan ilişkilerine ve maliyet sistemlerinin yaklaşımına göre farklı kategorilerde değerlendirilir.

1. Hacimle İlişkisine Göre Maliyet Türleri

Sabit Maliyet: Üretim hacmindeki artış veya azalışlardan etkilenmeyen, belirli bir kapasite sınırları içinde sabit kalan maliyetlerdir (Örn: Fabrika kira gideri, amortismanlar, sabit personel maaşları).
Değişken (Kısmi) Maliyet: Üretim miktarına bağlı olarak artan veya azalan maliyetlerdir (Örn: Direkt hammadde, üretimde kullanılan elektrik, parça başı işçilik).

2. Maliyet Sistemleri ve Kapsamları

İşletmelerin maliyet unsurlarını mamul maliyetine dâhil etme esaslarına göre üç temel sistem öne çıkar:

Maliyet Sistemi	İçeriği / Formülü	Sabit Genel İmalat Giderinin Durumu
Tam Maliyet Sistemi	Direkt İlk Madde ve Malzeme + Direkt İşçilik + Genel İmalat Maliyetleri (Sabit + Değişken)	Mamul maliyetine yüklenir.
Değişken Maliyet Sistemi	Direkt İlk Madde ve Malzeme + Direkt İşçilik + Genel İmalat Maliyetleri (Sadece Değişken)	Mamul maliyetine eklenmez, dönem gideri olarak yazılır.
Direkt (Primer) Maliyet Sistemi	Direkt İlk Madde ve Malzeme + Direkt İşçilik	Tüm Genel İmalat Maliyetleri (Sabit ve Değişken) dönem gideri sayılır.

3. Örnek Problem Çözümü ve Karşılaştırma

Veriler (Aralık Ayı):

Direkt İlk Madde ve Malzeme Gideri: 850.000.000 TL
Direkt İşçilik Gideri: 100.000.000 TL
Genel İmalat Maliyeti (Sabit): 300.000.000 TL
Genel İmalat Maliyeti (Değişken): 100.000.000 TL

A) Tam Maliyet Sistemine Göre

Tam maliyet sisteminde üretimle ilgili sabit ve değişken tüm maliyetler mamulün maliyetine dâhil edilir.

\begin{aligned} \text{Mamul Maliyeti} &= \text{DİMMG} + \text{DİG} + \text{GİMG (Sabit)} + \text{GİMG (Değişken)} \\ &= 850.000.000 + 100.000.000 + 300.000.000 + 100.000.000 \\ &= \mathbf{1.350.000.000\text{ TL}} \end{aligned}

B) Değişken Maliyet Sistemine Göre

Değişken maliyet sisteminde yalnızca değişken olan üretim maliyetleri mamule yüklenir.

\begin{aligned} \text{Mamul Maliyeti} &= \text{DİMMG} + \text{DİG} + \text{GİMG (Değişken)} \\ &= 850.000.000 + 100.000.000 + 100.000.000 \\ &= \mathbf{1.050.000.000\text{ TL}} \end{aligned}

Önemli Not: Değişken maliyet sisteminde 300.000.000 TL tutarındaki Sabit Genel İmalat Maliyeti mamul maliyetine katılmaz, doğrudan ilgili dönemin dönem gideri olarak muhasebeleştirilir.

C) Direkt (Primer) Maliyet Sistemine Göre

Direkt maliyet sisteminde yalnızca üretime doğrudan yüklenebilen direkt giderler mamul maliyetine dâhil edilir.

\begin{aligned} \text{Mamul Maliyeti} &= \text{DİMMG} + \text{DİG} \\ &= 850.000.000 + 100.000.000 \\ &= \mathbf{950.000.000\text{ TL}} \end{aligned}

Bilgi Paylaştıkça Çoğalır!

KozanBilgi.Net’te yer alan Yüz Binin üzerinde haber, yazı ve fotoğraflar emeğin ve yerel gazeteciliğin bir ürünüdür.
Ticari amaç olmamak üzere içeriklerimizi KozanBilgi.Net’i kaynak göstererek ve aktif bağlantı vererek sevdiklerinizle veya sitenizde gönül rahatlığıyla paylaşabilirsiniz.