Lenfoma Nedir? Belirtileri, Türleri ve Güncel Tedavi Yöntemleri

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Kanser dünyasında, son yıllarda geliştirilen modern tıp uygulamaları sayesinde tedavi başarısı en çok artan ve yaşam kalitesi en yüksek seviyeye ulaştırılabilen hastalık grubu lenfomalardır. Halk arasında “lenf kanseri” olarak da bilinen lenfoma, vücudun savunma mekanizması olan lenf sisteminden köken alan habis (kötü huylu) bir hastalıktır.

Lenfomalar temel olarak iki büyük gruba ayrılır:

1. Hodgkin Hastalığı (Hodgkin Lenfoma): Tüm lenfoma vakalarının yaklaşık dörtte birini oluşturan, daha az sıklıkta görülen türdür.

2. Hodgkin Dışı Lenfoma (Non-Hodgkin Lenfoma): Sektörde ve tıp dilinde eğer sadece “Lenfoma” ifadesi kullanılıyorsa, genellikle toplumda daha sık görülen bu grup kastedilmektedir.

Lenfatik ve İmmün (Bağışıklık) Sistem Hangi Organlardan Oluşur?

Lenfatik ve immün sistem, vücudumuzu dışarıdan gelen enfeksiyonlara ve mikroplara karşı koruyan devasa bir savunma ağıdır. Bu ağın en önemli parçası, normal şartlarda sağlıklı erişkinlerde elle hissedilmeyen lenf bezeleridir. Vücudumuzda yoğun olarak boyun, koltuk altı ve kasık bölgelerinde bulunurlar.

Lenfatik sisteme dahil olan ana organlar ve yapılar şunlardır:

• Bademcikler

• Dalak ve Karaciğer

• Kemik İliği

• Timus Bezi (Göğüs boşluğunda yer alan ve çocukluk döneminde aktif olan bağışıklık organı)

• Sindirim Sistemi ve Cilt: Mide, ince bağırsak ve cildin katmanları arasında da yoğun lenfatik yapılar yer alır.

Lenfoma nasıl gelişir? Bu sistem içerisindeki normal hücrelerin yerini; anormal şekilli, kontrolsüz ve çok hızlı bölünen hücrelerin almasıyla hastalık başlar. Bu kanserli hücreler zamanla dalak, karaciğer ve kemik iliği gibi diğer hayati organlara da yayılma (metastaz) eğilimi gösterebilir.

Hodgkin Dışı (Non-Hodgkin) Lenfoma

Belirtileri Nelerdir?

Hodgkin dışı lenfomanın en sık ve en tipik belirtisi, boyun, koltuk altı ya da kasık bölgesindeki lenf bezlerinin ağrısız bir şekilde şişmesi ve ele gelmesidir. Bunun yanı sıra hastalarda şu belirtiler de görülebilir:

• Sebebi tam olarak açıklanamayan yüksek ateş

• Kısa sürede hızlı ve istemsiz kilo kaybı

• Özellikle geceleri çamaşır değiştirmeyi gerektirecek düzeyde gece terlemesi

• Süregelen halsizlik ve geçmeyen cilt kaşıntısı

Önemli Not: Bu şikayetlerin büyük bir kısmı grip veya basit enfeksiyonlar sırasında da ortaya çıkabilir. Bu nedenle, bu bulgulara sahip kişilerin panik yapmadan, kesin teşhis için mutlaka uzman bir hekime başvurması gerekir.

Tanı (Teşhis) Nasıl Konur?

Lenfoma şüphesi olan bir hastada kesin tanı koymanın ilk ve en net yolu biyopsi işlemidir. Biyopsi, büyüyen lenf bezinin cerrahi olarak tamamen çıkartılması ya da tutulan organdan parça alınması işlemidir. Elde edilen bu dokular, patoloji uzmanı (patolog) tarafından laboratuvarda mikroskop altında incelenerek kesin sonuca ulaştırılır.

Patoloji raporunda lenfomanın hangi alt tipte olduğu belirtilir. Bu tipleme hayati önem taşır; çünkü doktorunuz hangi tedavi yöntemini seçeceğine doğrudan bu rapora bakarak karar verir.

Evreleme Nedir ve Nasıl Yapılır?

Evreleme, hastalığın vücutta ne kadar yayıldığını ve hangi bölgeleri etkilediğini belirleme sürecidir. Doğru bir tedavi planı için evreleme şarttır. Süreç şu adımlarla ilerler:

1. Fiziksel Muayene: Elle saptanabilen boyun, koltuk altı ve kasık bölgeleri kontrol edilir.

2. Görüntüleme Yöntemleri: Elle ulaşılamayan iç organlar ve derin lenf nodları; Röntgen, Ultrasonografi, Bilgisayarlı Tomografi (BT) veya Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRG) ile taranır. Genellikle boyun, göğüs (toraks), karın (abdomen) ve alt karın (pelvis) bölgeleri detaylıca incelenir.

3. Kemik İliği Biyopsisi: Hastalığın kemik iliğine sıçrayıp sıçramadığını anlamak amacıyla bu bölgeden örnek alınır.

Lenfoma Nasıl Tedavi Edilir?

Lenfomada tedavi tamamen kişiye özel (bireyselleştirilmiş) olarak planlanır. Doktor; hastalığın evresini, hücre tipini, hastanın yaşını, genel sağlık durumunu ve lenfomanın büyüme hızını (yavaş veya hızlı seyirli olmasını) dikkate alarak bir yol haritası çizer.

Başlıca tedavi yöntemleri şunlardır:

• Kemoterapi (İlaç Tedavisi) & Radyoterapi (Işın Tedavisi): Genellikle tek başlarına ya da kombine (birlikte) olarak uygulanırlar.

• Kök Hücre Transplantasyonu: Yüksek doz kemoterapi sonrasında, hastanın kendi sağlıklı kök hücrelerinin (otolog) veya uyumlu bir donörden alınan hücrelerin hastaya geri verilmesi işlemidir.

• Biyolojik İlaçlar ve Cerrahi: Akıllı ilaçlar veya hedefe yönelik tedaviler de modern süreçte sıkça kullanılır.

• Aktif İzlem (Bekle-Gör Stratejisi): Çok yavaş seyirli (indolent) bazı lenfoma türlerinde doktor, hastaya hemen ilaç tedavisi vermez; belirli aralıklarla hastayı yakından takip eder.

Lenfoma tedavisini ve takibini yürüten ana uzmanlar Tıbbi Onkolog ve Radyasyon Onkoloğudur.

Tedavinin Yan Etkileri Nelerdir?

Kullanılan ilaçların tipine, dozuna ve hastanın bünyesine göre bazı yan etkiler görülebilir. Bu yan etkilerin geçici olduğu unutulmamalı ve her hastada mutlaka ortaya çıkacağı düşünülmemelidir.

Kemoterapinin Yan Etkileri

• Bulantı ve Kusma: Genellikle hafif düzeyde ve kısa sürelidir, modern bulantı ilaçları ile kolayca kontrol altına alınır.

• Saç Dökülmesi: Bazı ilaçlarda hafif, bazılarında tam dökülme olur. Ancak tedavi bittikten sonraki 6 ay içinde saçlar eski sağlığıyla geri gelir.

• Kan Değerlerinde Düşüş: Kemik iliği etkilendiği için anemi (kansızlık), lökopeni/nötropeni (enfeksiyon savaşçısı beyaz kürelerin azalması) ve trombositopeni (kanamayı durduran hücrelerin azalması) görülebilir. Bu durum düzenli kan sayımları ile takip edilir.

• Diğer Etkiler: İştahsızlık, tat alma duyusunda değişiklik, cilt ve tırnaklarda koyulaşma, üreyebilirlik (fertilite) üzerinde geçici veya kalıcı etkiler oluşabilir.

Radyoterapinin Yan Etkileri

Işın tedavisinin yan etkileri uygulanan bölgeye ve doza bağlıdır:

• En sık görülen genel yan etki yorgunluktur.

• Işınlanan bölgedeki ciltte kızarıklık, kuruluk, kaşıntı ve kıl dökülmesi yaşanabilir.

• Boyun ve göğüs bölgesi ışınlamalarında boğaz kuruluğu ve yutma güçlüğü; karın bölgesi ışınlamalarında ise bulantı, kusma veya ishal görülebilir.

Hayati Uyarı: Tedavi sürecinde ateş yükselmesi veya beklenmeyen ani kanamalar meydana gelirse, vakit kaybetmeden takip eden hekime bilgi verilmelidir.

Hodgkin Hastalığı Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Hodgkin Hastalığı, lenfoma şemsiyesi altındaki özel bir gruptur. Hastalığın kesin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, kesinlikle bulaşıcı bir hastalık değildir.

Risk Faktörleri ve Seyri:

• Kardeşinde Hodgkin Hastalığı öyküsü olanlarda risk biraz daha yüksektir.

• Ebstein-Barr Virüsü (EBV) enfeksiyonu geçirmiş olmanın bu hastalığı tetikleyebileceği düşünülmektedir.

• Genellikle 15 ile 34 yaş arasındaki genç erişkinlerde daha sık görülür.

Hodgkin Hastalığının belirtileri, teşhis süreçleri ve evreleme yöntemleri Hodgkin dışı lenfoma ile büyük oranda benzerlik gösterir. Ancak bu grupta kullanılan ilaç kombinasyonları ve tedavi takvimleri farklıdır. Hodgkin Hastalığının genel seyri (prognozu), Hodgkin dışı lenfomalara kıyasla çok daha olumludur ve hastaların çok büyük bir kısmı doğru tedavi planlamasıyla tamamen sağlığına kavuşur.

www.kozanbilgi.net internet sitesinde yayınlanan yazı, haber ve fotografların her türlü telif hakkı KozanBilgi.Net'e aittir. İçerikleri kaynak göstererek alabilirsiniz.