News
News
Tilavet secdesi, Kur’an-ı Kerim’de bulunan secde ayetlerinden birinin okunması veya işitilmesi sebebiyle yapılan secdedir. “Tilavet” kelimesi Kur’an-ı Kerim okumak anlamına gelir.
Tilavet secdesinin nasıl yapılacağı, ne zaman gerektiği ve hangi durumlarda yapılmayacağı Müslümanların merak ettiği konular arasındadır. Kolay anlaşılması için konuyu maddeler hâlinde ele alalım.
Tilavet, Kur’an-ı Kerim okumak demektir. Kur’an-ı Kerim’deki secde ayetlerinden biri okunduğunda veya işitildiğinde yapılan secdeye tilavet secdesi denir.
Namaz kılması farz olan bir kimse, Kur’an-ı Kerim’de bulunan 14 secde ayetinden birini okur veya işitirse, anlamını bilmese dahi bir defa tilavet secdesi yapması vacip olur.
Tilavet secdesi yapmak için niyet etmek şarttır. Niyetsiz yapılan secde sahih olmaz.
Abdestli olarak kıbleye dönülür ve ayakta iken eller kulaklara kaldırılmadan “Allahü ekber” denilerek secdeye gidilir.
Secdede üç defa:
“Sübhâne rabbiyel-a’lâ”
denilir.
Daha sonra “Allahü ekber” denilerek ayağa kalkılır. Böylece tilavet secdesi tamamlanmış olur.
Secde ayetini işiten cünüp veya abdestsiz kimse, temizlendikten sonra tilavet secdesi yapar.
Hayızlı ve nifaslı olan kadınların ise temizlendikten sonra bu secdeyi yapmaları gerekmez.
Bir oturumda aynı secde ayeti birkaç defa okunur veya işitilirse, bunların tamamı için bir tilavet secdesi yapılır.
Bir oturumda kaç farklı secde ayeti okunmuşsa, o kadar tilavet secdesi gerekir.
Örneğin üç farklı secde ayeti okunursa, üç tilavet secdesi yapılır.
Namaz kılan bir kimse, dışarıdan başka bir kişinin okuduğu secde ayetini işitirse, namazını tamamladıktan sonra tilavet secdesi yapar.
Namaz içerisinde secde ayeti okunduğunda, ayrıca rükû veya secde yapılarak ayağa kalkılır ve kıraate devam edilir.
Secde ayetini okuduktan sonra iki veya üç ayet daha okuyup namazın rükûuna eğilen ve tilavet secdesine niyet eden kimsenin, yaptığı rükû veya secdelerinin tilavet secdesi yerine geçeceği bildirilmiştir.
Tilavet secdesinin kazasını yapmak için acele etmek gerekmez. Geciktirilmesi sebebiyle günah oluşmayacağı belirtilmiştir.
Ancak herhangi bir mazeret veya zaruret olmaksızın sebepsiz yere geciktirmek tenzihen mekruhtur.
Secde ayeti mubah bir vakitte okunup, daha sonra namaz kılmanın mekruh olduğu üç vakitten birinde tilavet secdesi yapmak caiz değildir.
Secde ayeti mekruh vakitte okunursa, o vakitte tilavet secdesi yapılabileceğini söyleyen âlimler bulunduğu gibi, mekruh olduğunu söyleyen âlimler de vardır.
Bu sebeple tilavet secdesini mekruh olmayan bir vakte ertelemek, bütün görüşlere uygun hareket etmek açısından daha uygun görülmüştür.
(Hindiyye)
Kur’an-ı Kerim okunan bir yerde bulunduğu hâlde secde ayetini işitmeyen kimsenin tilavet secdesi yapması gerekmez.
Secde ayetini yazan veya heceleyerek okuyan kimsenin tilavet secdesi yapması gerekmez.
Birkaç kişiden her biri secde ayetinden birer kelime okusa, bunların kelimelerini bir araya getirerek tam ayeti oluşturmak mümkün değildir.
Bu şekilde okunan kelimeleri işiten kişilere tilavet secdesi gerekmez. Çünkü secde ayetini bir kişinin okumasıyla, onu işiten kimseler için tilavet secdesi vacip olur.
Farklı kişilerin okuduğu kelimeler bir araya getirilerek bir kişinin bütün ayeti okumuş olduğu kabul edilemez. Çünkü Kur’an-ı Kerim okumak konusunda bir kimse başka birinin yerine vekil yapılamaz.
(Dürrü’l-Muhtâr)
Secde ayetinin tercümesini okuyan veya işiten kimse, bunun bir secde ayeti olduğunu anlarsa tilavet secdesi yapar.
Yaptığının ve söylediğinin anlamını anlayabilecek yaşta olan bir çocuğun secde ayetini okumasıyla, bunu işiten kimselerin tilavet secdesi yapması gerekir.
Henüz bu yaşa gelmemiş küçük bir çocuğun okumasıyla ise tilavet secdesi gerekmez.
Ara sıra akıl sağlığını kaybeden bir kimse, aklı yerinde değilken secde ayetini okursa tilavet secdesi gerekmez.
Ancak aklı yerindeyken secde ayetini okursa tilavet secdesi gerekir.
Dağdan, çölden veya başka bir yerden yankılanarak geri gelen sesi işiten kimse tilavet secdesi yapmaz.
Aynı şekilde papağan veya başka bir kuştan işitilen secde ayeti sebebiyle de tilavet secdesi gerekmez.
Tilavet secdesinin gerekmesi için insan tarafından yapılan kıraatın işitilmesi gerekir.
(Dürrü’l-Müntekâ)
Kaydedilmiş bir sesin radyo, televizyon, teyp, gramofon veya benzeri cihazlardan dinlenmesi konusunda, bunun canlı bir kıraat değil, kaydedilmiş sesin tekrarından ibaret olduğu belirtilmiştir.
Bu görüşe göre, bu cihazlardan okunan secde ayetini işiten kişinin tilavet secdesi yapması gerekmez.
Elmalılı Hamdi Yazır, A’râf Suresi’nin 204. ayetinin tefsirinde kıraat ve sesin yankılanması arasındaki farka dikkat çekmektedir. Kıraatın, akıllı ve konuşan bir insanın belirli bir maksatla yaptığı okuma olduğunu; yankı ve cansız araçlardan gelen sesin ise doğrudan kıraat hükmünde olmadığını ifade etmektedir.
(Elmalılı Hamdi Yazır, A’râf Suresi tefsiri)
Gayrimüslim bir kimsenin okuduğu secde ayetini işiten Müslümanların tilavet secdesi yapmasının vacip olduğu bildirilmiştir.
İmam-ı Nesefî’nin Kâfî adlı eserinde, sıkıntıdan kurtulmak amacıyla Allahü Teâlâ’ya kalben yalvararak 14 secde ayetinin okunması ve her birinden sonra secde edilmesiyle ilgili bir ifade nakledilmektedir.
Bu rivayete göre kişi, 14 secde ayetini ezberden ve ayakta okuyup her birinden sonra secde ederse, Allahü Teâlâ’nın onu dert ve belalardan koruyacağı umulur.
(Dürrü’l-Muhtâr, Nûrü’l-Îzâh)
Son secdeden kalktıktan sonra eller açılarak kişinin kendisi ve bütün Müslümanların dünya ve dinlerine gelebilecek bela ve sıkıntılardan korunmaları için dua etmesi güzel görülmüştür.
Secde ayeti üç mekruh vakitte okunursa, tilavet secdesinin bu vakitlerde yapılabileceğini söyleyen bir görüş bulunmaktadır.
Bununla birlikte, tilavet secdesini mekruh olmayan bir vakte ertelemek daha uygun görülmüştür.
(Dürer, Tahtâvî)
Tilavet secdesi, Kur’an-ı Kerim’deki secde ayetlerinin okunması veya işitilmesiyle ilgili önemli bir ibadettir. Bu nedenle secde ayetinin hangi şartlarda okunduğunu veya işitildiğini bilmek önemlidir.
Özellikle niyet etmek, temizlik hâlinde olmak, kıbleye yönelmek ve uygun vakitte tilavet secdesini yerine getirmek gibi hususlara dikkat edilmelidir.
Allahü Teâlâ, Kur’an-ı Kerim’i hakkıyla okumayı, anlamayı, yaşamayı ve Kur’an’ın emirlerine uygun bir hayat sürmeyi hepimize nasip eylesin. Âmin.
