Savaştan kaçanların nitelikleri, Kur’an-ı Kerim’de münafıklık, zayıf iman ve dünya sevgisi bağlamında açıkça gözler önüne serilmektedir. İlahî emirler karşısında bocalayan ve meşakkatli zamanlarda sorumluluktan kaçan kimselerin temel özellikleri ayetler ışığında şu şekilde sıralanabilir:
Savaştan Kaçanların Temel Özellikleri
Dünya Hayatını Ahirete Tercih Etme: Tevbe Suresi 38. ayette vurgulandığı üzere, cihada çağrıldıklarında “yere çakılıp kalan” bu kitleler, ahiretin kalıcı nimetleri yerine dünyanın geçici yararını seçerler.
Bahanelere Sığınma: Ahzâb Suresi 13. ayette ifade edildiği gibi, evlerinin korumasız olduğunu iddia ederek peygamberden izin isteyen münafıkların asıl gayesi mücadeleden kaçmaktır.
Sahte Mazeretler ve İtaatsizlik: Kendilerine imkân ve zenginlik verildiği halde geri kalmaya razı olurlar. Allah bu tutumlarından dolayı onların kalplerini mühürlemiştir.
Ölüm Korkusu ve İman Zafiyeti: Ölümden kaçmanın kendilerine hiçbir fayda sağlamayacağını unutan bu kimseler, ilahî takdire teslim olmak yerine korkularına yenik düşerler.
Savaştan Kaçmanın Hükmü ve Sonuçları
Enfâl Suresi 15-16. ayetlerinde belirtildiği üzere, savaş taktiği veya başka bir birliğe katılma amacı dışında cepheden kaçmak Allah’ın gazabını gerektirir. Sorumluluktan kaçınan toplumlar ilahî azapla ikaz edilmiş ve yerlerine başka toplulukların getirileceği bildirilmiştir.