İslam dininin temel taşlarından biri olan salih amel, müminin imanını eyleme dökme şeklidir. Sözlükte “iyi, elverişli, yararlı, dürüst, ahlaklı ve güzel” anlamlarına gelen salih kavramı, Kur’an-ı Kerim’de hem amellerin hem de ihlaslı insanların en önemli sıfatı olarak karşımıza çıkar.
Peki, tam olarak salih amel ne demektir ve Müslüman hayatında nasıl bir yer tutar?
Salih amel; iyi, güzel, yararlı, Kur’an ve Sünnete uygun olan her türlü davranış ve sözdür. Dinî literatürde bu kavram, kulun Allah’ın rızasını kazanmak amacıyla yaptığı tüm hayırlı işleri kapsar.
Bir insanın “salih” vasfını kazanabilmesi için şu özellikleri taşıması gerekir:
İmanında, ahlakında, söz ve fiillerinde her zaman dosdoğru olmak,
İnsanlığa ve çevreye faydalı, hayırlı işler üretmek,
Allah’ın emir ve yasaklarına titizlikle riayet etmek.
Hadis İlminde Salih Kavramı: Diyanet İşleri Başkanlığı (DİB) kaynaklarına göre, hadis ilminde makbul ve dinde delil olarak kabul edilen hadislere de “salih” denir. Bu kavram; ceyyid, kavî, ma’ruf, mahfuz ve mücevved gibi terimlerle aynı amaca hizmet eder.
Yüce Allah, Kur’an-ı Kerim’in pek çok yerinde iman etmekle salih amel işlemeyi yan yana zikretmiştir. Ayetlerde, bu güzel davranışları sergileyen müminlere hem bu dünyada hem de ahirette çok büyük müjdeler verilmiştir.
Nisa 4/57 & Muhammed 47/12: İman edip salih amel işleyenlerin altlarından ırmaklar akan cennetlere konulacağı ve orada ebedi kalacağı müjdelenir.
Taha 20/75-76: Günahlardan temizlenerek Rabbinin huzuruna salih amellerle varanlar için en yüksek dereceler ve Adn cennetleri vardır.
Bakara 2/277 & Maide 5/69: Namazı kılan, zekatı veren ve salih amelde bulunanlara hiçbir korku yoktur; onlar mahzun da olmayacaklardır.
Ankebut 29/7 & Muhammed 47/2: Allah, salih amel işleyenlerin kötülüklerini örteceğini ve hallerini düzelteceğini vaat etmiştir.
Nur 24/55: Yüce Allah, içinizden iman edip salih amel işleyenleri tıpkı öncekiler gibi yeryüzünde egemen kılacağını, dinlerini sağlamlaştıracağını ve korkularını güvene çevireceğini kesin olarak vaat etmiştir.
Günlük hayatımızda işlediğimiz ameller etki sürelerine göre ikiye ayrılır:
Geçici Salih Ameller: Bir yolcuya yardım etmek, yoldaki taşı kaldırmak veya birine güzel söz söylemek gibi anlık iyiliklerdir.
Kalıcı (Baki) Salih Ameller: Kul ahirete göç ettikten sonra bile sevap hanesini açık tutan işlerdir. Kehf Suresi 46. ayette belirtildiği gibi, baki kalacak ameller sevap ve ümit bakımından çok daha hayırlıdır. Bir ağaç dikmek, cami yaptırmak, çeşme açmak veya insanlığa faydalı bir bilimsel buluş (aşı vb.) gerçekleştirmek kalıcı amellere en güzel örneklerdir.
Salih amelin belirli bir listesi veya sınırları yoktur. Hayat, önümüze sürekli doğru ve yanlış şeklinde iki seçenek çıkarır. İnanan bir insan için boşa geçirilen her dakika ziyandır.
Küçük Adımlarla Başlayın: Sokaktaki bir kedi yavrusuna sıcak havada bir kap su koymaktan, bir insanın derdini dinlemeye kadar her şey salih ameldir.
İstişareye Önem Verin: Hayatın getirdiği meselelerde rehberimiz her zaman Kur’an ve Sünnet olmalıdır. Bilmediğimiz hususları ahlakı ve ilmiyle örnek olan ehil kişilere danışmalıyız.
Tövbeyi İhmal Etmeyin: Kul bilmeden hata yapabilir. Ancak Tevbe Suresi 102. ayette de belirtildiği gibi, günahları itiraf edip hemen tövbe ve duaya sarılmak müminin en belirgin davranış şeklidir.
Unutmayalım ki iyilik de kötülük de bulaşıcıdır. Bizler iyilikte yarıştıkça toplum güzelleşecek ve aydınlanacaktır. Yüce Allah hepimize salih amellerde devamlılığı ve salih kullarından olabilmeyi nasip etsin.