Lipödem, genellikle kadınlarda görülen ve özellikle bacaklarda simetrik yağ birikimiyle karakterize olan kronik bir hastalıktır. Bu durum yalnızca estetik bir problem oluşturmaz. Aynı zamanda ağrı, hassasiyet ve ciddi dolaşım bozukluklarına da yol açabilir.
Lipödemli hastalarda sıkça karşılaşılan bir diğer önemli sağlık sorunu ise varislerdir. Bu iki durumun birlikte görülmesi, tedavi sürecinin çok daha dikkatli planlanmasını gerektirir.
Lipödemde artan yağ dokusu, lenfatik ve venöz dolaşımı olumsuz etkileyebilir. Bu durum, toplardamarlarda basınç artışına neden olarak varis oluşumunu kolaylaştırır. Ayrıca damar duvarlarının zayıflaması ve kapakçık yetmezliği de varis gelişiminde aktif rol oynar.
Lipödemli kadınlar, kontrol grubuna göre yaklaşık 11 kat daha yüksek varis oranına sahiptir. Aslında bu sorun çoğu zaman direkt olarak lipödemin bir parçasıdır.

Prof. Dr. Ahmet Karacalar
Ancak asıl sorun tam bu noktada başlamaktadır: Hastalar ya sadece varis hastası kabul edilip ameliyat edilmekte ya da ana neden olan enflamatuvar yağ dokusu ortadan kaldırılmadan varis ameliyatına yönlendirilmektedir.
Normal hastalara göre daha yaygın ve belirgin olabilir,
Bacaklardaki ağrı ve hassasiyeti artırabilir,
Ödemi (şişliği) çok daha fazla şiddetlendirebilir.
Lipödem veya lenfo-lipödem tanısı almış 261 hastada yapılan incelemelerde, varis ameliyatı sonrası şişlik ve bacakta dolgunluk gibi bulgularda genelde bir iyileşme olmadığı veya durumun daha da kötüleştiği raporlanmıştır. Bu nedenle uzmanlar, varis ameliyatlarının bu hastalarda sadece zorunlu durumlarda yapılmasını önermektedir.
2026 yılında yapılan bir başka bilimsel çalışmada ise sadece varis sorunu olan hastalarla, lipödemle birlikte varis şikayeti olan hastalar karşılaştırılmıştır. Lipödemi olan hastalarda iyileşmenin çok daha sınırlı olduğu bulunmuştur. Bu bulgu, venöz girişimlerin lipödem semptomlarını doğrudan iyileştirmeyebileceğini açıkça düşündürmektedir.
Önemli Not: Varis tedavilerinin lipödem semptomlarına olumlu etkisi sınırlıdır. Ultrason raporunda damarın geniş olması ya da kaçak bulunması ameliyat için tek başına yeterli değildir. Buradaki en önemli kriter reflü süresidir ($0.5$ saniye ve üzeri patolojik kabul edilir).

Lipödem ve varis birlikteliğinde tedavi planlaması hastanın klinik durumuna göre yapılmalıdır. Öncelik sıralaması şu kriterlere göre belirlenir:
Varis Tedavisinin Öncelikli Olduğu Durumlar: Eğer hastada damar iltihabı (flebit), deri değişiklikleri (egzama, morumsu-kırmızı renk değişimi) veya deride açık yara gibi durumlar mevcutsa, varis tedavisi öncelikli olarak uygulanmalıdır.
Lipödem Tedavisinin Öncelikli Olduğu Durumlar: Yukarıdaki ileri derece komplikasyonlar yoksa, önce lipödem operasyonu yapılmalıdır. Operasyonun ardından en az altı ay beklenmeli ve damarlar yeniden değerlendirilerek varis tedavisine geçilmelidir.