News
News
Toplumcu gerçekçi Türk edebiyatının güçlü kalemlerinden Demirtaş Ceyhun’un 1969 yılında yayımlanan ve 1970 TRT Roman Başarı Ödülü’ne layık görülen eseri Asya, Cumhuriyet tarihinin toplumsal çalkantılarını, Doğu insanının sürgünlerle, hezimetlerle ve siyasi baskılarla şekillenen trajik kaderini tek bir ailenin yaşam mücadelesi üzerinden işler. Eser, Doğu gerçeğine ve Anadolu insanının çaresizliğine tutulan insancıl ve sosyolojik bir aynadır.
Eser Adı: Asya
Yazar: Demirtaş Ceyhun
Yayınevi: Milliyet Yayınları / Koza Yayınları / Sis Lançe
Türü: Toplumcu Gerçekçi Roman
Sayfa Sayısı: 216
İlk Basım Yılı: 1969
Ödüller: 1970 TRT Sanat Ödülleri Yarışması Roman Başarı Ödülü
Boztarla’da kızı Asya ile tek başına yaşayan yaşlı Abuzer Gündeviren’in trajik hayat hikayesi ve kışla çevresinde gelişen olaylar romanın merkezindedir:
Sürgün ve İki Savaş Arası Yıllar: Abuzer’in babası Fazlı Ağa, Şeyh Sait İsyanı’na katıldığı gerekçesiyle öldürülür. Aile Adana Çukurova’ya sürgün edilir. Abuzer, anasıyla ağa yanında ırgatlık yaparken anası kahırdan ölür. İkinci Dünya Savaşı yıllarında (1941-1945) Trakya’da uzun askerlik yapar.
Siyasi Cendere ve Hapishane: Askerde okuma yazma öğrenip İstanbul’da duvarcı ustası olan Abuzer, patronunun etkisiyle Demokrat Parti’yi (DP) destekler. Ancak kahvehanede öfkeyle konuştuğu için tutuklanır. DP iktidara geldiğinde de rahat edemez; “mimlenmiş” kişilerle birlikte tekrar hapse atılır. Anadolu’da bir hapishaneye nakledilir, karısı bu süreçte ölür.
Kışla Yanındaki Yaşam ve Nişan: Cezasının ardından zorunlu ikamete tabi tutulduğu yerde kızı Asya ile bir ev kurar. Yakındaki kışlanın askerleri (Mustafa, Antakyalı ve Kürt kökenli Kasım) Abuzer’i “Baba” bilip ziyaret ederler. Çocuksuz ve yetim olan Kasım, Asya’ya talip olur; Abuzer kızını Kasım’a verir.
Gecekondu Direnişi ve Kehanet Düşü: Bölgeye gelen Kürt ailelerin gecekondu yapmasına Abuzer kucak açar. Ancak komutan durumu valiliğe bildirip yıkım ekiplerini yönlendirir. Gecekonducular ve asker Kasım nöbet tutarak direnişe hazırlanır. Kasım’ın gördüğü simgesel düşte Asya’nın dağa çıkması, Anadolu insanının kurtuluşu için tutunacağı kolektif bilincin ve direncin simgesi haline gelir.
| Karakter | Tanımı ve Roman İçindeki Rolü |
| Abuzer Gündeviren (Baba) | Cumhuriyet tarihinin tüm siyasi/sosyolojik darbelerini (sürgün, askerlik, hapis, yoksulluk) bizzat yaşamış, bilgeleşmiş Doğu insanı. |
| Asya | Issız bozkırda babasıyla büyüyen; saflığı, geleceği ve umudu temsil eden genç kız. |
| Kasım | Anasız babasız, yetim bir Kürt delikanlısı; Asya’ya duyduğu sevgi ve gecekondu direnişindeki duruşuyla halkın birleşme arzusunun simgesi. |
Doğu Gerçeği ve İnsancıl Destan: Eleştirmen Hasan İzzettin Dinamo’nun vurguladığı gibi Demirtaş Ceyhun, Doğu insanının şivesini, acılarını ve geleneklerini çok iyi tahlil etmiştir. Eser, Anadolu insanının tek kurtuluş yolunun el ele vermek ve bilinçlenmek olduğu mesajını taşıyan insancıl bir destandır.
Öyküden Romana Geçiş ve Yapı: Rauf Mutluay ve Tarık Dursun K. gibi eleştirmenler, yazarın öykücülükten romana geçişte dil ve olay akışı bakımından yer yer tutukluklar yaşadığını belirtmekle birlikte; Kemal Bilbaşar (Cemo, Memo) ve Yaşar Kemal kulvarında Doğu gerçeğine yüzünü dönen en başarılı erken dönem eserlerden biri olduğunu ifade ederler.
