1890 yılında İstanbul’da dünyaya gelen Osman Cemal Kaygılı; roman, öykü, tiyatro ve folklor araştırmalarıyla Türk edebiyatına renkli kenar mahalle tiplerini, İstanbul’un geleneksel yaşamını ve mizahı kazandırmış önemli yazar ve gazetecilerdendir. 9 Ocak 1945 tarihinde İstanbul’da yaşamını yitirmiştir.
Eğitimi, Sürgün Yılları ve Öğretmenlik Hayatı
Ortaöğrenimini Eğrikapı Merkez Rüştiyesi’nde tamamlayan Osman Cemal Kaygılı, ardından Menşei Kuttab-ı Askeriye’yi bitirerek Erkan-ı Harbiye-i Umumiye Dairesi (1906) ve Kıtaat-ı Fenniye Müfettişliği bürosunda (1909) katip olarak görev yapmıştır.
1913 yılında Sadrazam Mahmut Şevket Paşa suikastı sonrasında muhalif çevrelerle ilişkili görülerek Sinop’a sürgün edilmiştir. Sürgün dönüşü I. Dünya Savaşı yıllarında gezici tümenlerde katiplik yapmış, yaşadığı sağlık sorunları nedeniyle 1918’de malulen emekliye ayrılmıştır. Cumhuriyet dönemiyle birlikte İmam Hatip Okulu, Çemberlitaş Ortaokulu ve Fener Kız Lisesi gibi kurumlarda Türkçe ve edebiyat öğretmenliği üstlenmiştir.
Edebi Kişiliği ve Türk Edebiyatındaki Yeri
İlk mizah yazısı Baha Tevfik’in çıkardığı Eşek dergisinde yayımlanan yazar, bazı eserlerinde “Anber” müstear adını kullanmıştır. İstanbul’un sur dışı mahallelerini, Çingeneleri, külhanbeyleri, semai kahvehanelerini ve sokak kültürünü mizahi ve gerçekçi bir dille eserlerine yansıtmıştır. Döneminde gazete tefrikası olarak kalan ancak Türk argo tarihinin ilk derlemelerinden sayılan Argo Lügatı adlı çalışmasıyla da dikkat çekmiştir.
Eserleri
Roman:
Çingeneler (1939)
Aygır Fatma (1944)
Bekri Mustafa (1944)
Öykü:
Altın Babası (1923)
Bir Kış Gecesi (1923)
Eşkıya Güzeli (1925)
Çingene Kavgası (1925)
Goncanın İntiharı (1925)
Sandalım Geliyor Varda (1938)
Oyun (Tiyatro):
Üfürükçü (1925)
İstanbul Revüsü (1925)
Mezarlık Kızı (1927)
Araştırma, İnceleme ve Folklor:
İstanbul’un Semai Kahveleri ve Meydan Şairleri (1937)
Köşe Bucak İstanbul (1944)
Argo Lügatı (Tefrika)