46,6979
0.07%53,5113
0.68%6.175,83
2,12%14455.03
2,12%
Türkiye genelinde milyonlarca vatandaşı ilgilendiren temel gıda maddelerinin fiyat tarifelerinde köklü bir değişikliğe gidildi. Resmi Gazete’de yayımlanan yeni yönetmelikle, ekmek ve simit zamları artık sadece yerel kararlarla değil, bakanlık onayı ve çok bileşenli komisyonlar aracılığıyla belirlenecek.
Yeni düzenlemeyle birlikte fiyat belirleme süreci, esnaf odalarının inisiyatifinden çıkarılarak merkezi bir denetim mekanizmasına bağlandı.
İşte yeni sistemin 4 temel adımı:
Belge Zorunluluğu: Esnaf odaları, zam talebiyle birlikte bir önceki döneme ait tüm maliyet hesaplarını ve harcama belgelerini sunmak zorunda. Belgesiz talepler doğrudan reddedilecek.
Bakanlık “Vizesi”: Hazırlanan tarifeler Türkiye Fırıncılar Federasyonu ve Ticaret Bakanlığı’na gönderilecek. Bakanlığın “olumlu görüşü” olmadan zam yürürlüğe giremeyecek.
İtirazın Sınırı: Eğer Ticaret Bakanlığı tarifeye onay verirse, yerel düzeyde bu karara itiraz edilemeyecek.
Uzlaşma Komisyonu: Bakanlığın “olumsuz” görüş bildirmesi durumunda, dosya valilik bünyesindeki Uzlaşma Komisyonu’na devredilecek.
Eski sistemde valilikler, odaların belirlediği zamlı tarifeyi uygun bulmadığında mahkeme yoluyla iptal ettirebiliyor veya durdurabiliyordu. Yeni dönemde ise valilik tek başına nihai karar verici olmayacak; kararlar, içinde paydaşların bulunduğu komisyonlar aracılığıyla alınacak.
Yeni yönetmeliğin en kritik noktalarından biri, zamların artık sadece un, maya veya kira maliyetine göre yapılmayacak olmasıdır. Komisyonlar kararlarını verirken şu kriterleri gözetecek:
Sosyoekonomik Durum: Bulunulan bölgenin alım gücü.
Kar Marjı: Ortalama ve makul kar oranları.
OVP Hedefleri: Orta Vadeli Program’da (OVP) yer alan yıllık enflasyon hedefleri. Yani enflasyon hedefinin üzerinde bir zam talebi, maliyetler kurtarsa bile reddedilebilecek.
| Eski Sistem | Yeni Sistem (2026) |
| Valilikler zammı yargıya taşıyabiliyordu. | Nihai kararı Uzlaşma Komisyonu verir. |
| Yerel maliyetler belirleyiciydi. | OVP enflasyon hedefleri ana kriter oldu. |
| Bakanlık görüşü tavsiye niteliğindeydi. | Bakanlık onayı (olumlu görüş) zorunlu hale geldi. |
| Sadece talep yazısı yeterliydi. | Tüm maliyet belgeleri tebliğ edilmek zorunda. |