Redif, söylenişleri ve anlamları birbirlerinin tıpkısı olan takı, kelime veya kelime guruplarıdır.
Redif, dünyada yalnız Türk edebiyatında vardır. Araplar bile redifi bilmezler. Alemlere bizden geçmiştir. Onun içindir – ki Araplar, redifin birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü kelimelerine ayrı ayrı isim vermişlerdir.Araplar, kafiye olan kelimelerin sonundaki kafiye harfine Revî derler. Revîden sonraki takıları kafiyeden saymışlar, re*difin ilk harfine vasi, bundan sonrakine huruç üçüncüsüne mezid, dördüncüye de nâire isimlerini vermişlerdir.
Bizim edebiyatımızda bunların hepsine birden redif adı ve*rilir.Redif, Türk halk edebiyatında çok geniş bir yer tutmuştur. Redif, mısraın ses ahengini destekleyen bir ses çağlıyanı oldu*ğu için, Türk Halk edebiyatı sanatçıları tarafından çok sevil*miştir. Şimdi çeşitli redifleri, kafiyelerden parantezle ayırmak suretiyle gösteriyoruz :
Nedir o nevha şu viranenin kenar (ında
Dokundu hatırıma hal-i inkisar (ında
Muallim Naci
Bu beytin kafiyeleri olan kenar ile inkisar kelimelerinin sonlarındaki (r) harfleri revî’dir. Parantezin sağında kalanlar ise, bizim edebiyatımızın anlayışına göre rediftir.Yukarıdaki beyitte görüldüğü üzere, redif birkaç sesten meydana gelebileceği gibi, daha az hattâ tek ses de lolabilir :
Kurban edip vücudumu ben râh-ı mi’let(e
Terk eyledim hayatımı fikr-i hamiyyet(e
Namık Kemal
Redif, bağımsız ve anlamlı tek kelime halinde de olabilir :
Yârab belâ-yı aşk ile kıl aşna (beni
Bir dem belâ-yı aşkdan etme cüda (beni
Fuzûlî
Redif olan kelimeden önce, kafiye kelimesinin sonunda, ta*kı halinde redif bulunabilir :
Bulmuş kemalini cemal (in dilber
Âşıka mahsustur visal (in dilber
Yetişmeden hüsn-i zeval (in dilber
Pesendî
Redif, birden fazla kelime durumunda da olabilir :
Gel söyleşelim cümle geçen demleri cânâ
Gayranına ekbem (der idin şimdi ne dersin
Gördün mü nedir âkibet-i cinnet-i nahvet
Evvel kime âdem (der idin şimdi ne dersin
Sami
Bazan da redif, hemen hemen bir mısraı kaplar, asıl ka*fiye mısraın başında tek kelime halinde kalır :
Safa (-yi aşkı kim anlar kiminle söyleşelim
Vefa (-yi aşkı kim anlar kiminle söyleşelim
Fakat redifi bu kadar fazla kullanmak ve mısraın bütünü*nü redif durumuna getirmek, nazımda iyi bir davranış sayılmaz.Halk edebiyatımızın esas malı olan redif, Divan şairlerimiz tarafından çok sevilmiş ve gereken iltifat gösterilmiştir. Hattâ redif, o derece şeref kazanmıştır ki bazı kasidelerin redifleri, kendilerine ad olmuştur. Fuzûlî’nin su redifiyle yazdığı ka*sideye Su Kasidesi dendiği gibi.