Din, Vicdanı Besleyen Şahdamardır, Sun’î Davranışlar, Bu Damarı Tıkar

Din, Vicdanı Besleyen Şahdamardır, Sun’î Davranışlar, Bu Damarı Tıkar

ABONE OL
Nisan 16, 2024 05:50
Din, Vicdanı Besleyen Şahdamardır, Sun’î Davranışlar, Bu Damarı Tıkar
0

BEĞENDİM

ABONE OL

Din, vicdanı besleyen “şahdamarı”dır. Vicdan bu damardan gelen kan ile gelişir ve hassasiyet kazanır. Dînî duyguların zedelenmesi, aynı zamanda vicdanın da zedelenmesi mânâsına gelir. Çocuk, gerek âile içinden ve gerekse çevresinden “samimi” dînî duygularla değil, “sun’î” ve yapmacık söz ve davranış örnekleriyle besleniyorsa, böylesi bir çocuğun gelişmiş bir vicdan sahibi olacağını düşünmek hata olur. Anne-baba, hayatın her safhasında olduğundan çok daha fazla olarak, çocuklarının samimî dînî değerler ile tanışmalarına özen göstermelidir.

İlâhiler, Ezgiler ve Çocuk Vicdanı
Meselâ bir anne-baba, çocuklarına dînî eğitimin bir parçası olarak gördüğü, ilâhî ve ezgi dinletmeye özen gösteriyor olabilir. Ancak, bu ilâhîleri/ezgileri söyleyen sanatçı ile ilâhînin/ezginin sözleri arasında bir uyumsuzluk var ise, işte o zaman şahdamardan vicdana akan kan, vicdanı besleyici değil, zehirleyici özellik taşır.
Meselâ, böylesi bir ilâhîde, sanatçı, “Seni andıkça gözlerimden ırmak gibi yaş boşalır, neredesin yâ Nebîler Nebîsi…” diyor, ama gözlerinde bir damla yaş akmıyorsa, bu ilâhîye muhatap olan çocuk, vicdânen kirlenmeye, ikiyüzlü olmaya, olmadığı gibi görünmeye adaydır. Vicdanına bu tür sun’î duygular akan çocuk, içinde taşımadığı duyguları, sanki taşıyormuş gibi gösterilebileceğinin örneğini bu ilâhî ile öğrenecektir. Böylesi bir hâl ise, vicdan eğitimi açısından bir yıkımdır. Bu noktada, anne-babalar -her ne kadar iyi niyetli olarak da olsa- evlerinde, arabalarında, bu türden sun’î ilâhî/ezgi ve şarkı dinliyor ve çocuklarına dinletiyorlarsa, ciddi endişe taşımalıdırlar.
Vicdan eğitimi konusunda çocuklarına karşı şuurlu bir yol izlemek isteyen anne-babalar, sözler ile davranışlar arasında tezat taşıyan böylesi sun’î atmosferlere çocuklarını muhatap edeceklerine, aynı ilâhîleri, kendileri, gözyaşı içinde ve samimice söylemeleri, yetiştirdikleri çocuklarının vicdanında binlerce kere daha olumlu te’sir oluşturacaktır.
Başka bir örnek vermek gerekirse, anne-babalar, çocuklarına dînî eğitim verirken veya dînî eğitim verecek bir şahsı tespit ederken, âzami ölçüde dikkat etmelidirler. Çocuğun gittiği bir sohbette ya da dînî derste, sohbeti yapan kişi -meselâ- “Allah derken kalbim duracak gibi oluyor, kendimden geçiyorum.” diyor, ama sohbet bitene kadar ne kalbi duruyor ne de kendinden geçiyorsa. Sohbetin sonunda da, “Çok yorulduk, şöyle güzel ikramlar gelse de sohbetin tadı çıksa…” diye espri yapıyorsa… Böylesi bir ortamda bulunan çocukların vicdanlarının gelişeceğini düşünmek, çok doğru olmaz. Çocuk, gerek âile ortamında ve gerekse dînî eğitim sırasında karşılaştığı her türlü iletişimde gayet samimî kişilerle muhatap olmalıdır.
Bir başka örnek vermek gerekirse, okunan bir Kur’ân-ı Kerîm, ne okuyan kişide, ne de dinleyenlerde herhangi bir te’sir oluşturmuyorsa, çocuık vicdanı, böyle bir ortamdan samîmi intibâlar edinmeyecektir. Ne zaman ki, okunan Kur’ân-ı Kerîm’in te’siri ile ses, boğazda düğümleniyor, gözlerden yaş boşanıyor ve gönlü, ulvî duygulara sevk ediyorsa, böyle bir ortam çok daha müsbet tesirler hâsıl edecektir. Çocuk, gözyaşları içinde Kur’ân okuyan anne-babasının o hâlini, bütün bir ömür boyu vicdanında sıcacık bir hâtıra olarak taşıyacaktır. Çünkü din ve dine ait değerler, vicdana aracısız olarak ve “direkt” te’sir eder. Çocuk, din ve dînî değerlerle muhatap olduğu her dakika, vicdan kapısını açık tutar. Samimice açılmış olan bu vicdan kapısından sun’î duygular girdiği takdirde, çocuk vicdan kapısını açmakta artık tereddüt geçirir. Karşılaştığı olaylara şüphe ve tereddütle bakar. Olayları “vicdan” muhâsebesi ile değil de “akıl” hesabı ile değerlendirmeyi öne çıkartır. Köşe başında vurulmuş bir kişi için, “Ne kadar üzücü, vicdanım sızladı.” demek yerine, “Bir suçu olmasa, köşe başında vurmazlardı.” diyecek karaktere doğru adım adım yaklaşır.
Veya bir başka örnek vermek gerekirse, özellikle namaz kılınırken, çocuk, namaz kılan anne-babasını, ya da büyükanne-büyükbabasını gayet ciddî ve vakarlı bir vaziyette görmüyorsa, namaz kılan kişi laubâlice hızlı hızlı yatıp kalkıyorsa, vicdanı besleyen o şahdamarının yavaş yavaş tıkanmakta olduğu bilinmelidir.
Çocuklar özellikle, dört-yedi yaş arası dönemde bu samimî gözyaşları ve duygularla tanışmalıdır. Bunun tam tersi olarak da, (dört-yedi yaş da dâhil olmak üzere) özellikle ergenlik çağına gelmiş bir çocuğa, yukarıda örneklerini verdiğimiz, sahte duygu ve hisler taşıyan ortamlar oluşturulmamalıdır.
Sadece dînî duygulardaki sun’îlik değil, aynı zamanda, günlük yaşantıda da çocuğa çok samimi ve içten davranmalı, sun’î davranışlardan kaçınılmalıdır. Hissetmediği şeyi hissediyormuşçasına konuşmalar, yaşamadığı duyguları yaşıyor gibi göstermeye çalışmalar, gelişmekte olan çocuğun vicdânını perişan eder.
Örneğin, komşuları vefat etmiş bir âile, çocukları ile birlikte tâziye ziyareti yapıyor olsun. Ziyarette giden anne-baba, çocuklarının yanında, rahmetlinin ne kadar dürüst ve iyi bir insan olduğunu söylese ve hatta üzüntüden gözyaşı dökse, tâziye bitip eve doğru giderken aynı anne-baba, çocuklarının yanında, vefât eden kişinin aslında ne kadar da kötü bir hayat yaşadığından bahsedecek olsa, böylesi bir olay çocuğun vicdanında koca bir yük olarak bir ömür boyu asılı kalır. Çocuk, biraz önce ölü evinde gözyaşı döken anne-babasının, eve giderken nasıl da farklı bir karaktere büründüğünün şâhidi olduğundan, yalancı duyguların nasıl ve ne zaman kullanılacağı hakkında kendisi de bilgi depolamış olacaktır. İşte bu yüzden anne-baba, günlük hayatın her safhasında samimi davranışlar sergilemeli ve yalanın zerresine bulaşmamalıdır. Çünkü yalan, vicdanı zehirleyen bir yılan gibidir.

Yalan, Vicdanı Zehirler…
Dînî yaşayışta samimiyetten uzak tavırlar sergilemek, çocuğun vicdanını katılaştırdığı gibi, yalan söyleyen insanlarla muhatap olan çocuğun vicdanı da santim santim boğulur. Bazen küçük ve tatlı yalanlar, bazen “şakacıktan” söylenilen “pembe” yalanlar, çocukların vicdanına zehir akıtır. Zira hiçbir vicdan, söylenmiş olan bir yalan karşısında sessiz duramaz. Eğer kişinin vicdanı ölmedi ise, söylenen bir yalan, o vicdanı habire rahatsız eder. Vicdanın verdiği bu rahatsızlıktan bunalan kişi, sonunda vicdanının sesini bastırmaya ve söylediği yalanı meşrû göstermeye gayret sarf edecektir ki, bu da vicdan duygusunu dumûra uğratır. Gelişmesi ve ışıl ışıl parlaması arzu edilen vicdan, böyle haksız baskılara mâruz kaldıkça, zamanla yok olup gidecektir.
O hâlde çocuklarının vicdanlarını geliştirmek ve o vicdanı berrak vaziyette tutmak isteyen her anne-baba, yalandan, yılandan kaçar gibi kaçmalı, çocuklarına yalanın zerresi bulaştığında onların vicdanlarında açılacak olan yarayı da hesap etmelidir.

Bu yazı yorumlara kapatılmıştır.


HIZLI YORUM YAP