Hadis Alimi Kimdir ve Kime Denir?

Hadis alimi; Peygamber Efendimizin (s.a.v.) sözlerini, fiillerini, takrirlerini ve bu rivayetlerin sened ile ravi zincirlerini derinlemesine inceleyen, zapt eden ve Usûl-i Hadis ilmine vakıf olan İslam alimlerine verilen unvandır.

Hadis İlminde Dereceler ve Unvanlar

Hadis ilminde alimler, ezberledikleri hadis-i şeriflerin ve ravi zincirlerinin sayısına göre şu derecelere ayrılır:

• Hafız: Ravileri ve senedleriyle birlikte 100 bin hadis-i şerifi ezbere bilen kimsedir. (Kur'an-ı Kerim'i ezberleyenlere ise esasen kâri denir.)

• Şeyh-ul-Hadis: 200 bin hadis-i şerifi senedleriyle birlikte ezberleyen alimdir.

• Huccet-ül-İslam: 300 bin hadis-i şerifi ravileriyle ezbere bilen makamdır.

• Hadis İmamı ve Müctehidi: 300 binden fazla hadis-i şerifi, ravileri, senedleri ve sahihlik dereceleriyle birlikte ezberinde tutan en üst düzey hadis otoritesidir.

Kütüb-i Sitte (Altı Büyük Hadis Kitabı) ve Yazarları

İslam dünyasında en sahih kabul edilen altı hadis kaynağı ve müellifleri şunlardır:

1. İmam-ı Buhari (Muhammed bin İsmail): Kısaca "H" harfi ile gösterilir. Buhari-yi Şerif eserini 16 senede yazmıştır. En meşhur şerhleri Kastalâni, Ayni ve İbn Hacer el-Askalâni'ye aittir.

2. İmam-ı Müslim: Kısaca "M" harfi ile gösterilir. Câmi’üs-Sahih eserinin en meşhur şerhi İmam-ı Nevevî tarafından yapılmıştır.

3. İmam-ı Malik bin Enes: "Mâ" harfi ile gösterilir. Muvatta ilk yazılan hadis eserlerindendir. Bazı alimler bu eserin yerine İbn Mâce'nin Sünen unvanlı eserini ("MC") altı kitaptan biri saymıştır.

4. İmam-ı Tirmizi (Muhammed bin İsa): "T" harfi ile gösterilir. Câmi’üs-Sahih adlı kıymetli eseri kaleme almıştır.

5. İmam-ı Ebu Davud: "D" harfi ile gösterilir. Sünen isimli eseri Hadis ilminin temel direklerindendir.

6. İmam-ı Nesai (Ebu Abdurrahman Ahmed bin Ali): "S" harfi ile gösterilir. Sünen-i Sağir eseri Kütüb-i Sitte arasında yer alır.

Diğer Meşhur Hadis ve Usûl Kaynakları

• Câmi-ül-Usûl: İbnü'l-Esîr, Kütüb-i Sitte'deki tekrarları çıkararak eserleri tek çatı altında toplamıştır.

• Mesânid (Müsnedler): İmam-ı Ahmed bin Hanbel’in Müsned’i ("H"), Abdullah Darimi ve Ebu Ya'lâ'nın Müsned’i ("DR") ve Ahmed Bezzar’ın Müsned’i ("Z") bu kategoridedir.

• Diğer Temel Eserler: İmam-ı Suyuti’nin Câmi-us-Sagir ve Kebir’i, Beyheki’nin Müsned ve Delâil’i, Hakim’in Müstedrek’i, Taberani’nin Mu’cem eserleri ve Heysemi’nin Mecma-uz-Zevâid’i öne çıkan kaynaklardandır.

• Usûl-i Hadis: İmam-ı Nevevi’nin Takrib eseri ile Suyuti'nin bu esere yaptığı Tedrib-ur-Râvi şerhi Usûl-i Hadis alanının en önemli ders kitaplarındandır.