İmam-ı Buhari’nin Hayatı ve Eserleri

Kur'an-ı Kerim'den sonra en sahih kaynak kabul edilen Sahih-i Buhari'nin müellifi İmam-ı Buhari, Hadis ilminin en büyük otoritelerindendir. Asıl adı Muhammed bin İsmail, künyesi Ebu Abdullah'tır. Yüz binlerce hadis-i şerifi senedleriyle birlikte ezbere bildiği için "İmam", Buhara doğumlu olduğu için de "Buhari" unvanıyla anılmıştır.

Doğumu ve İlim Yolculuğu

İmam-ı Buhari, 810 (H. 194) yılında Buhara’da dünyaya geldi. Küçük yaşta babasını kaybetti ve saliha annesinin terbiyesi altında yetişti. On yaşından itibaren hadis derslerine katılarak henüz 15 yaşına gelmeden 70 binden fazla hadis-i şerifi ezberledi.

İlim tahsili için Mekke, Medine, Bağdat, Basra, Kûfe, Mısır, Nişabur, Dımeşk ve Merv gibi dönemin en önemli ilim merkezlerini ziyaret etti. Binden fazla alimden ders aldı; Ahmed bin Hanbel, Ali bin el-Medini ve Yahya bin Main gibi devrin büyük üstatlarının rahle-i tedrisinde bulundu.

Talebeleri ve İmi Makamı

İbadetine, ahlakına ve rivayet şartlarına son derece sadık olan İmam-ı Buhari, Mısır'dan Maveraünnehr'e kadar geniş bir coğrafyada dersler verdi. Kendisinden 70 binden fazla talebe hadis dinledi. En tanınmış talebeleri arasında İmam Müslim, İmam Tirmizi, İmam Nesai, Ebu Zür'a ve İbn Ebi Davud yer alır.

Vefatı

Hayatının son döneminde Buhara valisinin çocuklarına özel ders vermesi talebini, ilmin izzetini korumak adına "Ben ilmi kimsenin ayağına götürmem, isteyen gelip dinlesin" diyerek reddetti. Vali ile aralarında çıkan anlaşmazlık sonrası Semerkand yakınlarındaki Hartenk kasabasına çekildi. 870 (H. 256) yılında Ramazan bayramı gecesi vefat etti.

Öne Çıkan Eserleri

1. Câmi-us-Sahih (Sahih-i Buhari): Mescid-i Haram ve Ravza-i Mutahhara'da 16 yılda tamamlanan, Kur'an'dan sonraki en sahih hadis kaynağıdır.

2. Tarih-ul-Kebir, Evsat ve Sagir: Hadis ravilerinin hayatlarını ve sened zincirlerini inceleyen temel biyografi eserleridir.

3. El-Edeb-ül-Müfred: Güzel ahlak ve adaba dair hadis-i şerifleri içeren kıymetli bir derlemedir.

4. Kitab-u Duafâ-is-Sağire: Zayıf ravilerin durumlarını ele alan kritik çalışmasıdır.

5. Halk-ul-Ef’âl-il-İbâdi: Kelam ve itikat konularını işleyen eseridir.