Vedat Türkali Kimdir? Hayatı, Eserleri ve Film Senaryoları

Türk edebiyatının ve sinemasının en önemli toplumcu gerçekçi kalemlerinden biri olan Vedat Türkali, yazdığı romanlar, tiyatro oyunları ve unutulmaz film senaryoları ile edebiyat dünyamızda derin izler bırakmıştır. Sanat yaşamı boyunca toplumsal meseleleri, siyasi dönüşümleri ve insan ilişkilerini kendine has güçlü üslubuyla ele almıştır.

Vedat Türkali'nin Hayatı ve Edebi Kişiliği

13 Mayıs 1919 tarihinde Samsun'da dünyaya gelen yazarın asıl adı Abdülkadir Pirhasan'dır. Eğitim hayatına Samsun Lisesi'nde başlayan Türkali, ardından İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü'nden mezun olmuştur.

Mezuniyetinin ardından sırasıyla Maltepe ve Kuleli Askeri Lisesi'nde edebiyat öğretmenliği yapmıştır. Siyasi eylemleri ve düşünceleri gerekçe gösterilerek görevinden alınan yazar tutuklanmış, 7 yıl cezaevinde kaldıktan sonra koşullu olarak serbest bırakılmıştır.

Yayıncılık dünyasına adım atarak Rıfat Ilgaz ile birlikte Gar Yayınları'nı kuran Vedat Türkali, daha sonra sinema sektörüne geçiş yapmış; 1970'li yıllardan itibaren ise kaleme aldığı dev romanlarıyla edebiyat dünyasında büyük bir ün kazanmıştır.

Vedat Türkali'nin Başlıca Eserleri

Edebiyatın pek çok farklı alanında ürün veren usta yazarın yayımlanmış başlıca eserleri türlerine göre şu şekildedir:

Romanları

• Bir Gün Tek Başına (1974): Milliyet Roman Yarışması Ödülü ve Orhan Kemal Roman Armağanı kazanmıştır.

• Mavi Karanlık (1983)

• Yeşilçam Dedikleri Türkiye (1986)

• Tek Kişilik Ölüm (1990)

• Güven (2 Cilt, 1999)

Tiyatro Oyunları ve Şiir

• Eski Şiirler Yeni Türküler (Şiir, 1979)

• 141. Basamak (Oyun)

• Bu Ölü Kalkacak (Oyun, 2002)

• Dallar Yeşil Olmalı (Oyun, 2002)

Anı, İnceleme ve Yazılar

• Bu Gemi Nereye (Yazılar, 1985)

• Özgürlük İçin Kürt Yazıları (1996)

• Ölmedikçe (Yazılar, 1999)

• Komünist (Anı, 2001)

• Tüm Yazıları Konuşmaları (2001)

Vedat Türkali Sineması ve Unutulmaz Senaryoları

Türk sinemasına toplumcu gerçekçi bir soluk getiren Vedat Türkali, pek çok klasikleşmiş filmin senaryosuna imza atmış, bazı filmlerde ise yönetmen koltuğuna oturmuştur.

Ödüllü Film Senaryoları

• Karanlıkta Uyananlar (1965): Antalya Film Şenliği’nde En İyi Senaryo Ödülü kazanmıştır.

• Kara Çarşaflı Gelin (1977): Antalya Film Şenliği’nde En İyi Senaryo Ödülü almıştır.

• Bedrana ve Güneşli Bataklık: Karlovy Vary Film Şenliği’nde Cidalc ve İşçi Sendikaları Özel Ödülü kazanmıştır.

Kaleme Aldığı Tüm Senaryolar

• Dolandırıcılar Şahı

• Otobüs Yolcuları

• Üç Tekerlekli Bisiklet

• Şehirdeki Yabancı

• Karanlıkta Uyananlar

• Bedrana

• Kara Çarşaflı Gelin

• Üç Film Birden (Senaryo Kitabı, 1979)

• Eski Filmler (Senaryo Kitabı, 1985)

Senaryosunu Yazıp Yönettiği Filmler

• Sokakta Kan Vardı

• Korkusuz Âşıklar

• Kopuk