Şevket Süreyya Aydemir

Şevket Süreyya Aydemir (1897, Edirne - 25 Mart 1976, Ankara); Türk yazar, düşünür, iktisatçı, eğitimci ve biyografi yazarıdır. Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş ve kalkınma süreçlerine dair kaleme aldığı kapsamlı biyografik ve tarihi incelemeleriyle Türk düşünce hayatının önemli simalarından biri olmuştur.

Fikri Değişimi ve Hayat Hikayesi

Şevket Süreyya Aydemir'in hayatı, dönemsel olarak yaşadığı büyük fikirsel dönüşümlerle şekillenmiştir:

• Gençlik Yılları ve Turancılık: Edirne Muallim Mektebi'nde öğrenim gördüğü yıllarda Turancı görüşleri benimsedi. 1. Dünya Savaşı'na gönüllü katılarak Kafkas cephesinde yaralandı.

• Sosyalizm ve Moskova Yılları: Azerbaycan, Dağıstan ve Gürcistan'da öğretmenlik yaptığı sırada Marksizmi benimsedi. Türkiye Komünist Partisi'ne katıldı, Bakü Doğu Halkları Kongresi'ne katıldıktan sonra Moskova Üniversitesi'nde İktisat eğitimi aldı.

• Yargılanma Süreçleri: Türkiye'ye döndükten sonra Aydınlık dergisinde yazılar yazdı. 1925'te derginin kapatılmasıyla Ankara İstiklal Mahkemesi tarafından 10 yıl hapse mahkûm edildi; bir buçuk yıl sonra af kanunuyla serbest kaldı. 1927'de tekrar tutuklandı fakat yargılama sonucu beraat etti.

• Bürokrasi ve Kadro Hareketi: 1928-1951 yılları arasında devlet kademelerinde eğitimci ve iktisatçı olarak çalıştı. 1932-1936 yılları arasında yayımlanan, milliyetçi-devletçi bir kalkınma modelini savunan Kadro dergisinin kurucuları arasında yer aldı. 1951'den sonra tamamen yazarlığa yöneldi.

Öne Çıkan Eserleri

Tarihsel monografi, biyografi ve otobiyografi alanlarında Türk edebiyatının başyapıtlarını kaleme almıştır:

• Biyografi ve İnceleme:

  • Tek Adam (3 Cilt - Mustafa Kemal Atatürk'ün Hayatı)

  • İkinci Adam (3 Cilt - İsmet İnönü'nün Hayatı)

  • Makedonya'dan Ortaasya'ya Enver Paşa (3 Cilt)

  • Menderes'in Dramı

  • Lider ve Demagog

• Otobiyografi ve Roman:

  • Suyu Arayan Adam (Kendi Yaşam Öyküsü)

  • Toprak Uyanırsa (Ekmeksizköy Öğretmeninin Hatıraları - Roman)

• Düşünce ve Siyaset:

  • İnkılâp ve Kadro (1932)

  • İhtilâlin Mantığı ve 27 Mayıs İhtilâli