Sami Paşazade Sezai Kimdir? Hayatı ve Edebî Kişiliği

Sami Paşazade Sezai (1860, İstanbul - 26 Nisan 1936, İstanbul), Tanzimat sonrası Türk edebiyatında romantizmden realizme geçişin en önemli isimlerinden biridir. Türk edebiyatına Batılı anlamda ilk kısa hikaye örneklerini kazandıran usta yazardır.

Hayatı ve Siyasi/Diplomatik Kariyeri

• Gençlik Yılları ve Eğitimi: Devrin önde gelen devlet adamlarından Sami Paşa'nın oğludur. Özel eğitim alarak yetişti. Yirmi yaşına kadar resmi görev almayıp edebiyat alanında kendisini geliştirmeyi tercih etti.

• Memuriyet ve Londra Yılları: 1880'de Evkaf Nezareti Mektubi Kalemi'nde göreve başladı. Babasının vefatının ardından Londra Elçiliği ikinci kâtipliğine atandı. Londra'da kaldığı 4 yıl boyunca İngiliz ve Fransız edebiyatını yakından inceleme fırsatı buldu.

• Sürgün ve Paris Dönemi: Kaleme aldığı Sergüzeşt romanı nedeniyle göz hapsine alındığını düşünerek 1901'de Paris'e kaçtı. II. Meşrutiyet'in ilanına (1908) kadar burada yaşadı.

• Diplomasi ve Son Yılları: Meşrutiyet sonrası Madrid Elçisi olarak görevlendirildi. I. Dünya Savaşı başlayınca İsviçre'ye geçti ve savaş sonuna kadar orada kaldı. 1921'de emekli olup İstanbul'a döndü. 1927 yılında TBMM kararıyla kendisine "Vatan Hizmet Tertibinden" maaş bağlandı. 26 Nisan 1936'da İstanbul'da vefat etti.

Türk Edebiyatındaki Yeri ve Öne Çıkan Eserleri

Sami Paşazade Sezai, romanında kölelik ve esaret konusunu gerçekçi bir üslupla işlemiş; hikayelerinde ise gündelik hayatın küçük detaylarını edebiyata taşımıştır.

• Sergüzeşt (Roman): Yazarın tek romanıdır. Esir kız Dilber'in acıklı hayatını ve kölelik kurumunun toplumsal zararlarını realizm akımının etkisinde anlatır.

• Küçük Şeyler (Hikaye): Türk edebiyatında Batı tekniğine uygun olarak yazılmış ilk modern kısa öykü derlemesidir.

• Müdafaa-i Zulüm (Hikaye)

• Rumûzü'l-Edeb (Araştırma / Makale / Sohbet): Yazarın çeşitli dergi ve gazetelerde çıkan edebi makalelerini ve hatıralarını topladığı eseridir.