Sabahattin Kudret Aksal Kimdir? Hayatı ve Edebî Kişiliği

Sabahattin Kudret Aksal (5 Mart 1920, İstanbul - 19 Nisan 1993, İstanbul), Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatında şiir, öykü, oyun ve deneme türlerinde eserler vermiş çelişkisiz bir usta; kent insanının gündelik yaşamını felsefi ve psikolojik derinlikle işleyen özgün bir yazardır.

Hayatı ve Kariyeri

• Eğitimi ve Öğretmenlik: 1937'de Özel Işık Lisesi'ni, 1943'te İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü'nü bitirdi. Çeşitli liselerde felsefe dersleri verdi.

• Bürokrasi ve Sanat Yönetimi: Kısa süre iş müfettişliği, İstanbul Konservatuvarı Müdürlüğü, belediye yazı işleri müdürlüğü ve iktisat müfettişliği yaptı. 1961'de Şehir Tiyatroları Müdürü oldu. Belediye Konservatuvarı'nda estetik ve psikoloji öğretmenliği görevindeyken emekliye ayrıldı.

• Edebiyat Yolculuğu: İlk şiiri 1938'de Varlık dergisinde, ilk öyküsü 1940'ta Küllük dergisinde yayımlandı. İlk oyunu "Evin Üstündeki Bulut" ise 1948 yılında sahnelendi.

Şiir ve Edebiyat Anlayışı

1940'ların yeni edebiyat hareketi içinde yetişti. Şiir serüveni üç belirgin dönemden oluşur:

1. İlk Dönem: Cahit Sıtkı Tarancı etkisiyle hece vezni ve uyak kullandığı dönem.

2. Garip Dönemi: Garip akımı ve Orhan Veli çizgisine yaklaşarak kent insanının gündelik ilişkilerini, küçük ayrıntılarını ve saçmalıklarını sade bir dille işledi.

3. 1976 Sonrası (İkinci Yeni Etkisi): Garip'ten uzaklaşıp İkinci Yeni havasına girdi. Yalınlığı koruyarak dilde derinleşti, uyak anlayışını yeniden biçimlendirdi ve insan-doğa ilişkisini felsefi bir düzlemde ele aldı. Öykü ve tiyatrolarında ise biçimsel arayışlar ile psikolojik ögeleri ön plana çıkardı.

Eserleri

Şiir Kitapları

• Şarkılı Kahve (1944)

• Gün Işığı (1953)

• Duru Gök (1958)

• Bir Sabah Uyanmak (1962 - İlk iki kitabının ortak basımı)

• Elinle (1962)

• Eşik (1970)

• Çizgi (1976)

• Şiirler (1979 - Toplu Şiirler)

• Zamanlar (1982)

• Bir Zaman Düşü (1984)

• Şiirler (1988 - Toplu Şiirler)

• Buluşma (1990)

• Batık Kent (1993 - Ölümünden sonra basılan son şiirleri)

Öykü Kitapları

• Gazoz Ağacı (1954)

• Yaralı Hayvan (1956)

Tiyatro Oyunları

• Evin Üstündeki Bulut (1948)

• Şakacı (1952)

• Bir Odada Üç Ayna (1956)

• Tersine Dönen Şemsiye (1958)

• Kahvede Şenlik Var (1966)

• Kral Üşümesi (1970)

• Bay Hiç - Sonsuzluk Kitabevi (1981)

• Önemli Adam (1983)

Deneme ve Çevirileri

• Geçmişle Gelecek (1978 - Deneme)

• Paul Éluard ve Charles Baudelaire'den şiir çevirileri yaptı.

Başlıca Ödülleri

• 1955 Sait Faik Hikâye Armağanı (Gazoz Ağacı ile - Haldun Taner ile paylaştı)

• 1957 Türk Dil Kurumu Ödülü (Yaralı Hayvan ile)

• 1965-1966 Ankara Sanatseverler Derneği Ödülü (Kahvede Şenlik Var oyunu ile)

• 1980 Yeditepe Şiir Ödülü (Şiirler kitabı ile)

• 1980 ve 1987 Avni Dilligil Tiyatro Ödülleri

• 1985 ENKA Öykü Ödülü (Vav'lar öyküsü ile)

• 1990 Sedat Simavi Edebiyat Ödülü

• 1990 Kültür Bakanlığı Tiyatro Onur Ödülü

• 1992 Edebiyatçılar Derneği Onur Ödülü