İBRAHİM FAİK BAYAV
Rahman Suresi 5 - 6: Güneş ve Ay Hesap iledir; Bitki ve Ağaç Secdededir.
Rahman Suresi'nin ilk dört ayetinde, 'Rahman' isminin Mekke ağalarının zulmünde kalmış insanlara baktığını fark ettik. Sonraki ayetler fiziki alemin bazı unsurlarının görülmesiyle ilgilidir. Bakalım:
5)
''Eş-şemsü ve'l-kameru, bi husban''. اَلشَّمْسُ وَالْقَمَرُ بِحُسْبانٍ Yani Güneş ve Ay hesaplamayla ilgilidir.
Dikkat edildiyse, uzayda yer alan yeryüzne etki eden iki varlık zikredilmiş; hesap işlemi dikkate verilmiş.
Soru: Güneş ve Ay neden hesap ile ilgilidir?
İlk akla gelen, tavim olayına işaret olabilir. Öyle bile olsa, güzdüz Güneşin yakıcılığı, gece ayın aydınlatıcılığı, bazı kimseleri, onlarla yeryüzü arasındaki mesafeyi anlamaya zorlamıştır. Arasındaki mesafeyi bulabilirler miydi? 'Bi husban' kelimesi', ''hesap yapmayı biliyorsanız, Güneş ve Ay ile yüryüzü arasındaki mesafeyi bulabilirsiniz'' anlamını verir.
'Husban' ne demek?
'Husban', حُسْبانٍ hesaplama işleminin çoğulu imiş. Yani hesaplamalar... Yani, hesaplama işlemleri.
Hesaplama işlemi Hz. Muhammed'in zamanında yapılamazdı. 1'den 9'a kadar rakamlar bilinse de sıfır '0' rakamının olmaması, büyük sayıları belirlemeye imkan vermiyordu. Müslüman coğrafya Türkistan'a kadar genişlediğinde, El-Harizm'in '0' rakamını kullanmasıyla ve CEBİR sistemini oluşturmasıyla hesaplama işlemleri yapılmaya başlandı.
'Bihusban' kelimesi ebced hesabıyla (tenvin dahil) 795 sayısını verir. Bu tarihte Güneş ve Ay hakkında hesaplama işleminin başlayacağını ima eder. Ve o tarihte bbaşlamıştır. Lakin başarı için 830 yılına kadar Harizm'in oluşturacağı CEBİR sistemini beklemeleri gerekiyordu.
6)
''Ve'n-necmü ve'ş-şeceru yescüdan''. وَالنَّجْمُ وَالشَّجَرُ يَسْجُدانِ Yani, ot ve ağaç secde ederler.
Necm ve şecer, iki örnektir. Bu iki kelime yeryüzündeki tüm bitki türlerinin secde eder olduklarına işarettir.
Türkçede 'necm' sözcüğü yıldız olarak biliniyor ve kullanılıyor. Necm Suresi bile 'Yıldız Suresi' anlamındadır.
Merak edilen şu: 'Necm اَلنَّجْمُ terimi bu ayette neden 'bitki' olarak gösterilmiş?
Cevap: 'Neceme' fiili, herhangi bir cinse, ortaya çıkma, görünme, kendini belirtme hareketini yaptırıyor. Gece olduğunda yıldızlar ortaya çıkıp görünüyorlar. Gündüz olduğunda, yeryüzündeki bitkiler ve ağaçlar beliriyorlar, ortaya çıkıp görünür oluyorlar. Gündüzün Güneş, en net biimde görünüyor, denebilir... lakin, Güneş, hem gecedeki yıldızları, hem gündüzdeki bitkileri ve ağaçları görünür etme aracıdır.
Soru: Nasıl secde ediyorlar?
'Secde' kelimesi lügatte, tevazu ve tezellül ile boyun eğmek, şeklinde belirtiliyor.
Demek ki bitkiler ve ağaçlar tevazu ve tezellül iindedirler.
Müslümanlar namazın şartı olarak secdeye kapandıklarında, Yaratan'ın varlığı, tekliği ve ululuğu karşısında, tezellül vaziyeti almış oluyorlar. Tabi, akılları elde edecekleri parada ve malda değilse... Peki bitki ve ağaçların secdesi nasıl oluyor?
Bitkiler ve ağaçlar zaten her an tezellül içindedirler. Yaratan Zat, her birini öyle değişik yerlerde var etmiştir ki, bulundukları yerden ayrılamazlar. Nerede, hangi toprakta olduklarına da, hangi kayanın içinden kendilerini göstereceklerine de itiraz etmezler. Var edilmişlerdir, hayat kazanmışlardır;; öylece akıbetlerini beklerler. Kimi toprakta sulak alanda boy verir gelişirler... Kimileri güneşin yaktığı çöl kumunda 'kaktüs' olabilecek kadar hayat bulurlar.
Onların secdelerini, bilmeyen ve öğrenemeyen insanlar anlayamazlar.
İbrahim Faik Bayav
(18.06.2025 09:30)