Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatında Tiyatro Nasıldır?
Özet
Cumhuriyetin ilk yıllarında ulusçuluk yönü ağır basan idealist oyunlar yazılır. 1930'lu yıllarda Osmanlı İmparatorluğu'nun yıkılış nedenleri, Anadolu'daki uyanış, mitoloji ve evrenselkonular işlenir. 1940'lı yıllarda aile yapısı, idealizm ile paranın güçü arasındaki çatışmalar ele alınır.1950-1970'li yıllarda yazar sayısı artar. Buna koşut olarak konu çeşitlenir. Kimi yazarlar birey sorunlarından toplumsal sorunlara geçiş yaparken; kimi yazarlar toplumsal sorunlardanki şiye inerler, bir üçüncü küme evrensel sorunları ele alır. Eğitim ve sorunları ön plana çıkar. Kuşaklar arası ve kentli köylü arası eğitim farkından doğan çatışmalar işlenir. Ebeveyn-çocuk, kadın-erkek, ağaç-köylü, imam-muhtar-öğretmen ilişkileri işlenir.
Böylece toplumdaki bozuklukların temelinde; bireyin bilinçsizliğinin, bilinçli olanların da sorumluluktan kaçmalar
ının yattığı vurgulanır.
1970'ten sonra 12 Mart olayı buna bağlı olarak Türk tarihini yeniden gözden geçirme, işçi sorunları, Almanya'ya gidenlerin kültür çatışmaları, Almanya'da yetişmekte olan birinci, ikinci kuşak sorunları işlenir.
Değerlendirme Soruları
1. "1940'lı yıllarda tiyatro eserlerinde aile yapısı işlenmiştir." Aşağıdaki bilgilerden hangisi tiyatro oyunlarında çözülen aile yapısına çözümü içerir?
A. Değer yargıları değişmiştir, aileler bunu kabul etmeli,
B. Kuşak çatışması vardır, iki kuşak aynı evde barınmamalı,
C. Osmanlı kültürü ile Cumhuriyet kültürü karıştırılmamalı,
D. Aileler maddi değerlere değer vererek yanlış yollara sapmamalı,
E. Aile daha kuruluşunda sağlam temellere oturtulmalıdır.
2. Osmanlı İmparatorluğu'nun Tiyatro oyunlarında irdelenmesinin 1950'li yıllarakalmasının nedeni ne olabilir?
A. Tanzimatın anca yorumlanması,
B. Demokrasinin getirdiği özgürlük ortamının değerlendirilmesi,
C. Osmanlı hanedanından kişilerin edebiyatla uğraşması,
D. Bilimsel Araştırmalardaki ilerlemelerin edebiyatçılara etkisi ve araştırmacı yazarların artması,
E. Okur-yazar izleyici sayısının artması.
3. Cumhuriyet dönemi Türk tiyatrosunda toplumda kadının yerini ilk defa sorgulayan yazar hangisidir?
A. Cevat Fehmi Başkurt
B. Ahmet Muhip Dranas
C. Haldun Taner
D. Nazım Kurşunlu
E. Orhan Asena
Yararlanılan ve Başvurulabilecek Kaynaklar
Akyüz, Kenan. Modern Türk Edebiyatının Ana Çizgileri I.And, Metin. Cumhuriyet Dönemi Türk Tiyatrosu, 50. Yıla Armağan 1973, 60. Yıla Armağan 1983.Arayıcı, Oktay. Rumuz Goncagül, 2. Basım, İstanbul: 1976.
Kurdakul, Şükran. Çağdaş Türk Edebiyatı, 4 Cilt, İstanbul: 1992.Necatigil, Behçet. Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü 13. Baskı, 1989.Necatigil, Behçet. Edebiyatımızda Eserler Sözlüğü.Oktay, Ahmet. Cumhuriyet Dönemi Edebiyatı, (1923-1950), 1993.Önertoy, Olcay. Cumhuriyet Türk Roman ve Öyküsü, İş Bankası Kültür Yayınları, Ankara, 1984.
Özkırımlı, Atilla. Türk Edebiyatı Ansiklopedisi, 4 Cilt 1982. 4. Baskı, 1984.Tuncer, Hüseyin.
Meşrutiyet Dönemi Türk Edebiyatı, Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı I, II, 1996.Ünlü, Mahir. Ömer, Özcan.
Yirminci Yüzyıl Türk Edebiyatı I (1900-1923), 1987, II (1923-1949), III (1940-1960), 1990, IV (1940-1960), 1991