İBRAHİM FAİK BAYAV
Yolsuzluk Nedir? Oluşumu Kişiye ve Kuruma Göre Değişir mi?
Prof. Atilla Yayla, yeni yazısıyla, siyaset arenasından konuşulan YOLSUZLUK konusuna değinmiş. Biz vatandaşlar, yolsuzluk sözcüğünü sık duyduğumuzdan, yolsuzluk denen şeyin ne olduğunu, toplumu nasıl etkilediğini öğrenmek isteriz.
Atilla Hoca, yolsuzluğu, ''genel bir insani ve toplumsal problem'' olarak tanımlıyor. Genellikle kamusal işlerde ve kamusal kaynakların kullanıldığı alanlarda boy gösterdiğini belirtiyor. Ve açık biçimde, ''yolsuzluk artabilir ve azalabilir, ancak sıfırlanmaları hemen hemen imkânsızdır'' hükmüne varıyor.
Ne tuhaf!.. Kamusal iş ve kaynaklar alanında 'yolsuzluk' adı verilen problem, artabiliyormuş, azalabiliyormuş, ama sıfırlanamıyormuş.
Peki sebebi ne imiş?..
Atilla Hoca sebebini ''sistem'' olarak belirtiyor. Yani, sebebi, denetlenmemek imiş.., mevzuat imiş.., insan tabiatı imiş.., vicdan imiş.., ahlaki durum gibi faktörler.., imiş.
Atilla Hoca öyle diyorsa öyledir. Ancak, mutlaka belirtilmesi gereken şey var: YOLSUZLUK nedir?
Atilla Hoca yolsuzluğun ne olduğunu belirtemiyor. Şunu diyor: ''Bazı durumlarda ortada yolsuzluk olduğu hemen herkes tarafından kabul edilir. Bazı durumlar ise tartışmalıdır. Bunların yolsuzluk olduğuna inananlar da inanmayanlar da çıkabilir''.
İlim adamı, gündemi meşgul eden 'yolsuzluk' kavramının ne olduğunu belirtmezse, siyaset arenasının figüranları, bir olayı, kafalarına göre, ya ''yolsuzluktur'' diye bağırırlar, ya da bilmişlik taslayıp ''yolsuzluk değildir'' derler. O zaman sorulur: İlimadamı niçin ilimadamı olmuştur?
'Yolsuzluk' kavramı sözlükte şöyle açıklanmış:
1) Yolsuz olma hali...
2) Yolsuzca hareket...
3) Düzensizlik. Nizamsızlık. Ve;
4) Kötüye kullanma. Yani, suiistimal. (D. Mehmet Doğan; Büyük Türkçe Sözlük)
1'nci şıktaki yolsuz olma hali, toplumun akil insanlarının tasarımı sonucu ortadan kaldırılabilir. Bedeni gayret gerekirse de bunun için finans desteği şart olur. Atilla Hoca'nın konu ettiği yolsuzluk bu şıktaki yolsuzluk değil.
2'nci şıktaki yolsuzca hareket hali, açılmış meşru yol varken, vatandaşın ektiği araziyi kullanma hareketidir. Basit anlamı, kendini bilmezliktir. Atilla Hoca'nın konu ettiği yolsuzluk, bu şıktaki de değil.
3'ncü şıktaki 'düzensizlik' ve 'nizamsızlık' anlamındaki yolsuzluk hali, düzen kurularak ve nizam oluşturularak giderilebilir. Görev yönetimlerdedir. Bunun için göreve liyakatli kişilerin gelmesi gerekir. Atilla Hoca'nın konu ettiği yolsuzluk bu şıktaki de değil.
4'ncü şıkta, 'yolsuzluk' kavramı ile anlatılmak istenen şudur: Kötüye kullanma. Yani, suiistimal.
Prof. Atilla Yayla, yazısında, ''bir iş için açıktan rüşvet almak yolsuzluktur'' demiş. Kapalı olaraktan almak yolsuzluk olmayacak galiba!.. İyi!.. Kamuda vazifeli olanlar işi kitabına uydururlar gayri. Peki, 'rüşvet' nedir?
Atilla Hoca bu sorunun cevabını vermiyor. Şunu diyor: ''Ama hatalı bir işe girişmek ve bu iş için para harcamak yolsuzluk mudur, çok tartışılır''. 'Rüşvet' kavramını 'para harcamak' şeklinde değiştirdi Atilla Hoca. Bravo yani!.. Devam:
'Yolsuzluk' kavramı sözlükte 'suistimal' olarak belirtilmişti. Atilla Hoca'nın konuya soktuğu RÜŞVET, nedir? Nasıl şeydir?
'Rüşvet' adı verilen şey sözlükte şöyle belirtilmiş: Yaptırılmak istenen bir işte yasa dışı kolaylık ve çabukluk sağlanması için bir kimseye mal veya para olarak sağlanan çıkar. (TDK) Bu açıklama konumuzla ilgili.
D. Mehmet Doğan, 'üşvet' sözcüğünü, Haksızı haklı çıkarmak için vazifeliye verilen para, hediye veya sağlanan menfaat, şeklinde belirtmiş.
Şimdi gelelim sadede: Adına yolsuzluk denen bir olay oluşuyorsa, bu olayda, Türk Dil Kurumu'nun açıklamasına göre, yasa dışı hareket vardır. Yasa dışı hareket var ise, Prof. Atilla Yayla, yolsuzluk konusunu anlatırken, ''yolsuzluk bazı durumlarda tartışmalıdır'' diyemez. O olayın hangi durumlarda yolsuzluk sayılmayacağını açıklaması gerekir.
Şu sorulur: Yolsuzluk, yasa dışı hareketle oluşuyorsa, yasa, ülke için mi yapılmıştır?
Hak hukuk bilmeyenler iktidara geldiğinde, ülke için yasa yapmazlar. Ülke için yapılmış yasayı da takmazlar. Zamanı geldiğinde, siyaset arenasındaki politikacılar, birbirine, 'yolsuzluk yaptı' damgası vurma yarışı yaparlar.
NOT: Merak edenler Atilla Yayla'nın 30 Temmuz 2025 tarihli Türkiye gazetesindeki yazısına bakabilirler.
İbrahim Faik Bayav
(30.07.2025 15:50)